Alpkan Koç
Hamide HANGÜL
Türkiye genelinde sıfır konut satışları en çok Anadolu’da hissedildi. Bu yıl eylül ayında, geçen yılın aynı dönemine göre sıfır konut satışları 81 ilin 48’inde artarken, 30’unda geriledi. İstanbul’da yüzde 0,99, İzmir’de yüzde 9,3, Antalya’da yüzde 2,3 azalırken, Zonguldak, Bingöl, Elazığ, Bayburt ve Iğdır da yüzde 50’nin üzerinde artış yakaladı. Büyükşehirlerde yükselen fiyatlar, arsa maliyetleri ve finansmana erişim zorluğunun talebi yavaşlattığı bu dönemde, Anadolu illerinde tasarruf finansmanın daha yaygın, maliyetin büyükşehirlere göre nispeten düşük ve arsadan ev modelinin yayılmaya başlaması hem yeni projeleri, hem de talebi canlandırıyor.
Şırnak’ta artış oranı % 138,2
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerinden yapılan belirlemelere göre, sıfır konutta en yüksek artış yüzde 138,2’lik oranla Şırnak, yüzde 114,6’yla Bingöl’den geldi. Bu illeri Adıyaman yüzde 79,9, Zonguldak 76,4, Elazığ yüzde 76,2, Bayburt yüzde 69,1, Muş yüzde 63,4, Iğdır yüzde 50,4’lük oranla takip etti. TÜİK verilerine göre, yüzde 20-49 oranında artış gösteren iller arasında Van 47,6, Niğde yüzde 46,2, Kastamonu yüzde 43,4, Erzurum yüzde 38,2, Erzincan yüzde 36,4, Kırıkkale yüzde 35,5, Sivas yüzde 33,2, Ağrı yüzde 31,7, Bitlis yüzde 30,0, Nevşehir yüzde 29,5, Kars yüzde 26,5, Amasya yüzde 25,6, Düzce yüzde 23,5’lik oranla yer aldı.
Yeni konutta en fazla düşüş Artvin’de
Sıfır konut satışının en fazla düştüğü il ise yüzde 50,6’lık oranla Artvin olurken, bu şehri Ardahan yüzde 34, Giresun yüzde 30,2, Rize yüzde 23,8, Diyarbakır yüzde 23,5, Batman yüzde 21’lik azalış oranıyla izledi. Bursa’da düşüş yüzde 20,4 olurken, Mardin’de yüzde 19,9, Bilecik’te yüzde 18,7, Kütahya’da yüzde 17,7 ve Karabük’te yüzde 14,7’lik düşüş oranı gözlendi. Türkiye’nin en çok konut satılan ilk 15 şehri incelendiğinde ise illerin çoğunda düşüş dikkat çekti. Marmara’nın İstanbul’a yakınlığıyla, özellikle son yıllarda arsadan ev modelleri öne çıkan şehirlerinden Tekirdağ, genel eğilimin aksine satışlarını yüzde 1,9 artışla 3,943’e yükseltirken, Kocaeli yüzde 6, Gaziantep yüzde 0,9, Bursa yüzde 16,3, Adana yüzde 12,4’lük oranla azalış gösterdi.
İkinci el piyasasında durgunluk
Uzun süredir piyasayı domine eden ikinci el konut satışları ise geriledi. İkinci el konutlar, yüzde 15,3’lük düşüşle 107 bin 310 adetten 90 bin 871’e geriledi. Buna karşılık, ilk el konut satışları 49 bin 608’den 51 bin 519’a çıkarak yüzde 3,85 oranında arttı. Büyük şehirlerde de daralan ikinci el konutlar, Ordu’da yüzde 32,6’lık oranla 732’den 493’e, Tokat’ta yüzde 30 düşüşle 477’den 334’e indi. Sanayi ve yazlık bölgelerden Manisa ve Çanakkale’de ise ikinci el satışları sırasıyla yüzde 28,6 ve yüzde 27,3 oranında azaldı. Türkiye genelinde konut satışları bu yıl eylül ayında, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 9,26 azaldı ve satışlar 156 bin 918’den 142 bin 390’a indi. Söz konusu düşüşte, ikinci el konut satışındaki düşüş de etkili oldu.
Ticaride Samsun ve Sakarya zirvede
Ticari gayrimenkul satışları İstanbul, Mersin ve Adana gibi şehirlerde yüzde 28 ila yüzde 31 bandında düşüşler yaşarken, ticaret ve lojistik merkezlerinde canlanma görüldü. Samsun’da iş yeri satışları yüzde 34,2’lik artışla 184’ten 247’ye çıktığı belirlendi. Sanayi kentleri Sakarya ve Tekirdağ’da ise iş yeri satışları yüzde 20’nin üzerinde yükseldi. Karadeniz’in bir diğer büyük ili Trabzon’da ise Samsun’un aksine, iş yeri satışları yüzde 31,2 azalırken, 128’den 88’e düştü. Türkiye genelinde iş yeri satışları yüzde 3,79’luk hafif bir düşüşle 18 bin 28’den 17 bin 345’e gerilerken, Ankara ticari gayrimenkulde atağa geçti. İstanbul’da iş yeri satışları yüzde 28,4 gerilerken, Ankara’da yüzde 10,5 artış kaydetti. Böylelikle Başkent’te iş yeri satışları 2 bin 771’e yükseldi. Antalya da ticari satışlarını 831’den 902’ye yükseltilmesiyle dikkat çekti.
