Taşımacılardan ordinoya yasal çözüm çağrısı

Aysel YÜCEL
[email protected]

Dış ticaret ve lojistik sek­töründe yaklaşık 15 yıl­dır zaman zaman alevle­nen “ordino” tartışması yeniden gündemde. Gümrük işlemlerinde fiziki ordino aranmasının kaldı­rılmasının ardından bazı çevrele­rin “ordino tamamen kalktı” algısı yaratmaya çalışmasına tepki gös­teren Uluslararası Taşımacılık ve Lojistik Hizmet Üretenleri Der­neği (UTİKAD), konunun tartış­ma zemini olmaktan çıkarılması için Türk Ticaret Kanunu’nda ka­lıcı ve net bir düzenleme yapılma­sını talep ediyor.

UTİKAD Yönetim Kurulu Baş­kanı Bilgehan Engin, taşıyanın yük üzerindeki teslim kontrolünün or­tadan kaldırılmasının Türkiye’yi dış ticarette riskli ülkeler sınıfına sürükleyeceği uyarısında bulun­du. Yıllardır dönem dönem gün­deme taşınan bu meselenin artık hukuki altyapıya kavuşturularak kökten çözülmesi gerektiğini vur­gulayan Engin, Ticaret Bakanlığı bürokrasisiyle bu konuda fikir bir­liği içinde olduklarını ve Avrupa Birliği Gümrük Birliği güncelle­mesi paralelinde gündeme gelecek Ticaret Kanunu değişikliklerinde konunun yer almasını bekledikle­rini ifade etti.

“Kayıp iddiaları gerçeği yansıtmıyor”

Kamuoyuna zaman zaman yan­sıyan “ordino nedeniyle Türki­ye’nin 50 ila 100 milyar dolar kay­bettiği” yönündeki iddiaların hiçbir gerçekliği bulunmadığını belirten Bilgehan Engin, hava kar­goda yük başına ortalama 30 do­lar, deniz yolunda ise en yüksek 75 dolar seviyesinde olan ordino be­dellerinin günümüzde liman mas­raflarının sadeleşmesiyle büyük ölçüde tek kaleme indiğini ve ayrı­ca tahsil edilmediğini söyledi. Asıl büyük maddi kaybın, ordinonun kurumsal olarak sistemden çıka­rılması halinde yaşanacağına dik­kat çeken Engin, şu değerlendir­meyi yaptı:

“Eğer taşıyanın denetimi olma­dan malların çekilebildiği bir ya­pıya geçilirse, Türkiye dış ticaretin öngörülemediği ve riskli görüldü­ğü ülkeler ligine düşer. Bu durum­da Çin’den veya Avrupa’dan mal alan Türk ithalatçısının karşısına peşin ödeme şartları ve çok sertle­şen akreditif kuralları çıkar. İtha­latımız pahalı hale gelir ve asıl mil­yarlarca dolarlık kayıp o zaman ya­şanır. Almanya, Fransa ve İngiltere gibi tüm modern ticaret ülkelerin­de bu teslim kontrol mekanizması dijital veya fiziki olarak işlemek­tedir. Biz de dijitalleşen gümrük yazılımlarımıza entegre, şeffaf ve modern bir yapıyla bu tartışmayı tarihe gömmek istiyoruz.”

“Yargı kararları teslim kontrolünü teyit ediyor”

Konunun tarihsel ve hukuki bo­yutunu değerlendiren Danışman ve Deniz Eskileri Koleksiyoneri Ahmet Aytoğan ise Türkiye’deki tartışmaların üç temel kavramın birbirine karıştırılmasından kay­naklandığını belirtti. Gümrük iş­lemi, taşıyanın yükü teslim borcu ve yükün fiilen teslim edilmesinin ayrı süreçler olduğunu vurgulayan Aytoğan, “Ticaret Bakanlığı’nın 2021 tarihli yazısında ‘gümrükte aranmaz’ denmesi, ‘taşıyanın tes­lim onayına gerek yoktur’ anlamı­na gelmez. Gümrük kamu hukuku, teslim ise özel hukuk ve taşıma hu­kuku alanıdır” dedi.

Danıştay’ın geçmişteki kararı­nın ordinoyu hukuk dünyasından silmediğini, yalnızca gümrüklü sahada düzenleme yapma yetkisi­nin Ulaştırma ve Altyapı Bakan­lığı’nda olmadığına hükmettiğini hatırlatan Aytoğan, Anayasa Mah­kemesi’nin (AYM) 2018 ve 2019 yıllarında verdiği iki kritik karara işaret etti. Aytoğan, “AYM, liman işletmelerini taşıyanın ifa yardım­cısı olarak tanımlamış; taşıyanın talimatı olmadan yükün teslim edilmemesinin mülkiyet hakkı ih­lali oluşturmadığına ve bu meka­nizmada kamu yararı bulunduğu­na hükmetmiştir” diye konuştu.

1680’den günümüze kesintisiz belge zinciri

Elinde 1680 yılına kadar uzanan 1.200’ü aşkın tarihi konşimento­dan oluşan bir koleksiyon bulun­duğunu aktaran Ahmet Aytoğan, 1887 tarihli Calcutta Steamers belgesinden 1958 tarihli D.B. De­niz Nakliyatı ve günümüz taşıyı­cılarının konşimentolarına kadar “delivery order” (teslim ordinosu) kaydının kesintisiz biçimde yer aldığını söyledi. Konişmentonun aynı zamanda bankalar için bir fi­nansman ve teminat belgesi oldu­ğuna değinen Aytoğan, sahte kon­şimento riskine karşı meşru hak sahibinin tespiti için taşıyan kont­rolünün şart olduğunu vurguladı.

Ordino nedir ne işe yarar?

UTİKAD yetkilileri ordinonun tanımını ve amacını şöyle özetledi: “Ordino, gümrük mevzuatının yarattığı bir evrak değil; taşıma sözleşmesinin tarafı olan taşıyanın, yükün hak sahibine teslimine yönelik iradesini ifa yardımcısı liman veya geçici depolama işletmesine aktardığı zorunlu bir mekanizmadır. Konşimentonun ibrazı, ciro zincirinin doğruluğu, sahtecilik kontrolü ve navlun alacaklarının tamamlanması sonrası düzenlenen bu onay, yükün yanlış ellere geçmesini önler. Günümüzde kağıt formatın yerini büyük ölçüde elektronik teslim talimatları alır.”

Related Posts

İnşaatta yavaşlama sektörde büyümeyi baskılıyor

Avrupa’nın en büyük hazır beton üreticisi, dünyanın ise önde gelen çimento ihracatçıları arasındaki Türkiye, güçlü üretim kapasitesiyle küresel pazardaki konumunu koruyor. Buna karşın yüksek finansman maliyetleri ve inşaat sektöründeki yavaşlama iç piyasada talebi baskılıyor. Sektör, kentsel dönüşüm ve altyapı yatırımlarının yanı sıra konut üretiminde hareketlilik bekliyor.

Okumaya devam et
Nehir Beton, güçlü altyapısıyla her projeye özel beton geliştiriyor

Mersin’de üç santrali ve saatte 660 metreküp üretim kapasitesiyle faaliyet gösteren Nehir Beton, kalite odaklı üretim anlayışını teknoloji, Ar-Ge ve makine yatırımlarıyla güçlendiriyor. Kurulu mobil santralleriyle farklı bölgelerdeki büyük ölçekli projelere hizmet sunan firma, güçlü üretim altyapısı ve projeye özel beton çözümleriyle sektördeki faaliyetlerini sürdürüyor

Okumaya devam et

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir