Alpkan Koç
TBMM Tarım Komisyonu’nda kabul edilen kanun teklifine göre, şeker pancarında sözleşmeli üretim zorunlu hale geliyor.
Düzenleme kapsamında, şeker pancarı fiyatları her yıl, şeker fabrikası işleten gerçek ve tüzel kişiler ile üreticiler veya temsilcileri arasında sağlanacak mutabakatla belirlenecek. Böylece fiyat oluşumunda üretici tarafının daha doğrudan yer alması amaçlanıyor.
Teklife göre, şirketler şeker pancarını Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından belirlenen ekim alanlarında, üreticilerle sözleşme yaparak temin edecek. Bakanlık ise gerekli görmesi halinde şirketlerin ekim alanlarını yeniden belirleyebilecek.
Numune ve analiz sürecine gözlemci şartı
Yeni düzenleme, teslim edilen şeker pancarında fire tespiti ile bedele esas polarizasyon değerinin belirlenmesi amacıyla yapılacak numune alma ve analiz işlemlerine de yeni kurallar getiriyor.
Buna göre, şeker fabrikaları, bu işlemler sırasında üreticileri temsilen mahalli pancar kooperatifi veya mahalli ziraat odasından bir gözlemcinin hazır bulunmasına imkan sağlamakla yükümlü olacak. Mahalli pancar kooperatifi veya ziraat odası da talep edilmesi halinde bir gözlemci görevlendirecek.
Bakanlık tüm süreci denetleyecek
Teklifte, sözleşmesiz ekim yapan gerçek ve tüzel kişilerin takip ve kontrolünün Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yürütüleceği belirtiliyor. Bakanlık, şeker pancarının ekiminden fabrikalara teslimine kadar olan tüm süreci denetleyecek; gerekli hallerde kolluk kuvvetlerinden destek alabilecek.
Şirketler, kendi ekim alanlarında yeterli ham madde bulamaması halinde, münavebe esasları çerçevesinde Bakanlığın izni ve denetimi altında ekim alanı dışındaki üreticilerle sözleşme yaparak pancar temin edebilecek. Alternatif olarak, ihtiyacından fazla üretim yapan şirketlerden de Bakanlıkça belirlenecek esaslar çerçevesinde pancar satın alınabilecek.
Öte yandan, şeker satış fiyatları ise şeker fabrikası işleten gerçek ve tüzel kişiler tarafından serbestçe belirlenecek. Uygulamaya ilişkin usul ve esaslar, Bakanlık tarafından çıkarılacak yönetmelikle netleştirilecek.
Sözleşmesiz ekime idari para cezası geliyor
Teklif, sözleşmesiz üretime yönelik yaptırımları da içeriyor. Buna göre, sözleşme yapılmadan şeker pancarı eken gerçek ve tüzel kişilere, tespitin yapıldığı ekim alanından üretilecek pancar için, kamu fabrikalarının belirlediği A kotası şeker pancarı baz alım fiyatı üzerinden hesaplanacak tutar kadar idari para cezası uygulanacak.
Ayrıca, şirketlerin kendi ekim alanları dışından Tarım ve Orman Bakanlığı izni olmaksızın şeker pancarı temin etmesi halinde de ceza öngörülüyor. Bu durumda, şirketlere cari pazarlama yılı için tahsis edilen A kotası miktarının, cari pazarlama yılı başındaki A kotası şeker satış fiyatı ülke ortalaması üzerinden hesaplanacak tutarının yüzde 2’si oranında idari para cezası verilecek.
