Alpkan Koç
Mehmet Hanifi GÜLEL
Şeker pancarında hasat öncesi üreticinin fiyat beklentisi ton başına 5 bin liraya yükseldi. Artan girdi maliyetleri karşısında sürdürülebilir bir fiyat talep eden üreticinin beklentisi gündemdeki yerini korurken, geçen yıldan devreden yaklaşık 600 bin tonluk stok da fabrikalar üzerindeki baskıyı artırıyor.
Sektör temsilcileri, fabrikalara yeniden yüksek bir bedelle şeker pancarı fiyatı açıklanmasının, şeker sektörünün sürdürülebilirliği açısından ciddi risk oluşturabileceğini belirterek, bu durumun devam etmesi halinde bir-iki yıl içinde Türkiye’de şeker sektörünün kalmayabileceği endişesini paylaşıyor.
“Dört yıl önce 1 litre mazot ile 1 kg şekerin fiyatı aynıydı”
Üreticilerin şeker pancarı alım fiyatı beklentisinin ton başına 5 bin lira olduğunu belirten Konya Pancar ve Tarım Ürünleri Üreticileri Derneği Başkanı Ahmet Bestil, bu beklentinin temelinde artan girdi maliyetlerinin bulunduğunu söyledi.
Geçen yıl 50-55 lira seviyesinde olan mazotun litre fiyatının bugün 100 liraya yaklaştığını belirten Bestil, gübre ve işçilik maliyetlerindeki artış nedeniyle de 5 bin liralık fiyat beklentisinin oluştuğunu ifade etti. Yedi kilogram şeker pancarından 1 kilogram şeker elde edildiğini hatırlatan Bestil, bugün 1 kilogram şekerin yaklaşık 39 liradan satıldığını bildirdi. Dört yıl önce 1 litre mazot ile 1 kilogram şekerin fiyatının aynı seviyede olduğunu söyleyen Bestil, “Şimdi ise mazot 100 lira, şeker 40 lira. Aradaki makas çok açıldı.
Şeker çok stratejik bir ürün. Bizde şeker olmasa fiyatı 100 liraya çıkar. Bugün Türkiye’de şekerin katma değer dönüşümü 3 milyar doları aşıyor. Diğer yandan şeker fiyatının düşük kalması nedeniyle fabrikalar da zarar ediyor. Böyle devam ederse gelecek yıl pancar satacak fabrika da bulamayacağız. Onlar da maliyetinin altında şeker veriyorlar. Bizim bölgemizde 450 bin ton şeker üretme kotamız var” dedi.
“Bu yıl üretici ve nakliye fiyatları açısından zor olacak”
Karaman Ziraat Odası Başkanı Mehmet Bayram da şeker pancarı alım fiyatına ilişkin beklentilerinin ton başına 5 bin lira olduğunu belirtti. Şeker pancarı alım fiyatının önceki yıllarda eylül ayının son haftasında açıklandığını hatırlatan Bayram, “Bizim bölgemizde dekar başına verim 7-8 tonun üzerinde. 10 ton verim alan üreticilerimiz de var. Ayrıca bölgemizin polar oranı da çok iyi. Karaman, Konya ve Karapınar bölgesindeki polar oranı başka bölgelerde yok. Bunu çok yönlü değerlendirmek gerekiyor. Diğer yandan piyasa realitesini de görmek gerekiyor” diye konuştu.
Maliyetlerin önemli ölçüde arttığına dikkat çeken Bayram, “Bu yıl hem üretici, yani müstahsil açısından hem de nakliye fiyatları açısından zor bir yıl olacak. Bir de dünyadaki şeker fiyatları ortada. Türkiye’de şekerin maliyeti, dünyayla kıyasladığımızda yüksek çıkıyor. Bundan dolayı hem kurumlar hem de çiftçiler açısından gerçekten zor bir yıl” diye konuştu.
“Bu şartlarda şeker sektörü ciddi bir zararla karşı karşıya”
Şeker sektörünün önemli bir krizle karşı karşıya olduğunu vurgulayan Kayseri Pancar Ekicileri Kooperatifi Yönetim Kurulu Başkanı Hüseyin Akay, hem fiyat hem de devreden stok açısından olumsuz bir tablonun ortaya çıktığını belirtti.
Bu yıl devreden stok miktarının yaklaşık 600 bin ton olduğuna dikkat çeken Akay, “Bu da fiyatlara çok olumsuz bir şekilde yansıyor. Şekerin maliyeti geçen yıl aralık ayında 47 lira 60 kuruş iken, sezon başında, 2026 yılı ocak ayından itibaren 30 liradan şeker satılmaya başlandı. Şu an en son 39 liradan şeker satılıyor.
Bu şartlarda şeker sektörü ciddi bir zararla karşı karşıya. Bir taraftan fiyat problemi yaşanırken, diğer taraftan stokta şeker bulunması nedeniyle finansman ihtiyacını karşılamak için sektör bankalardan yüksek faizlerle kredi kullanmak durumunda kalıyor. Böyle ikili bir sıkıştırma söz konusu. Hem bir taraftan şeker satılmıyor, fiyatlar düşük hem de diğer taraftan ağır bir finansman yüküyle karşı karşıya” dedi.
Yurtdışından getirilen NBŞ sektörü zorluyor
“Şimdi bu fabrikalara tekrardan ilave yüksek bir bedelle şeker pancarı fiyatı açıklanacak olursa bir-iki yıl içerisinde şeker sektörü diye bir şey kalmaz” diyen Hüseyin Akay, “Bu durum sürdürülebilir değil. Bunun bu şekilde olmasındaki en önemli etkenlerden biri nişasta bazlı şekerin yurt dışından getirilmesi. Buna müsaade ediliyor ve gıda sanayinde kullanılıyor. Pancar şekeri yerine kullanılıyor.
Bir de nişasta bazlı şekerin kota fazlası üretiminin yurt dışına satılması gerekirken başka isimlerle yurt içine satılması söz konusu. Nitekim bu konuyla ilgili bir soruşturma devam ediyor” ifadelerini kullandı. Öte yandan, çiftçilerin beklentisinin artan maliyetleri karşılayacak bir fiyat açıklanması olduğunu söyleyen Akay, çiftçilerin bu üründen gelir elde ederek gelecek adına umut duyabilecekleri bir tablonun oluşmasını beklediklerini kaydetti.
