Alpkan Koç
ABD’li teknoloji devi Microsoft, yapay zekâ yatırımlarının yeni çekim merkezlerinden biri haline gelen Körfez’de büyük bir genişleme planını devreye alıyor. Şirket, 2030’a kadar Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan, Katar ve Kuveyt’te **10 milyar doların üzerinde sermaye ve işletme harcaması** yapmayı planlıyor.
Yatırımın merkezinde bulut bilişim ve yapay zekâ altyapısı bulunuyor. Microsoft’un hamlesi, Körfez ülkelerinin petrol gelirlerini teknoloji yatırımlarına yönlendirerek küresel yapay zekâ yarışında daha büyük pay alma stratejisinin son büyük adımlarından biri oldu.
Dört ülke yatırımın merkezinde
Microsoft’un planı Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan, Katar ve Kuveyt’i kapsıyor. Şirket, bu ülkelerde hem mevcut kapasitesini genişletecek hem de yeni bulut ve yapay zekâ altyapıları oluşturacak.
Microsoft aynı zamanda bölgedeki ulusal yapay zekâ şirketleriyle ilişkilerini derinleştirecek. Bunların arasında Suudi Arabistan’daki HUMAIN, BAE merkezli G42 ve Katar’daki QAI bulunuyor.
Böylece Körfez ülkelerinin yalnızca yapay zekâ teknolojilerini satın alan pazarlar değil, bu teknolojilerin çalışacağı büyük altyapıların kurulduğu merkezler haline gelmesi hedefleniyor.
Yapay zekânın yeni sermaye merkezi oluyor
Körfez’deki yarışın arkasında büyük bir ekonomik dönüşüm bulunuyor. Petrol ve doğalgaz gelirlerine bağımlılığı azaltmaya çalışan ülkeler, son yıllarda yapay zekâ, veri merkezi, yarı iletken ve bulut bilişim yatırımlarına milyarlarca dolar ayırıyor.
Microsoft’un yeni yatırımı da bu dönüşümün ölçeğinin büyüdüğünü gösteriyor. Küresel teknoloji şirketleri açısından bölgenin güçlü sermaye yapısı, enerji kaynakları ve devlet destekli yatırım programları giderek daha önemli hale geliyor.
Özellikle Suudi Arabistan ve BAE, büyük teknoloji şirketlerini bölgeye çekmek için veri merkezi ve yapay zekâ kapasitesini hızla artırıyor.
400 milyon dolar da bağlantıya gidecek
Microsoft’un planı yalnızca veri merkezlerinden oluşmuyor. Şirket, 2030’a kadar Orta Doğu’daki denizaltı ve karasal iletişim altyapısına **400 milyon doların üzerinde** yatırım yapmayı da planlıyor.
Bu yatırımlar, veri merkezleri arasındaki bağlantı kapasitesini artırırken olası kesintiler sırasında internet ve bulut hizmetlerinin alternatif güzergâhlara yönlendirilmesini kolaylaştıracak.
Microsoft’un küresel karasal ve denizaltı fiber ağı halihazırda 275 bin mili aşarken, SeaMeWe-6 denizaltı kablo sisteminin Katar, Suudi Arabistan ve BAE’de bağlantı noktaları bulunuyor.
Savaş teknoloji yatırımlarının hesabını değiştirdi
Microsoft’un yeni stratejisinde dikkat çeken bir başka unsur ise “dijital dayanıklılık” oldu. Orta Doğu’da yaşanan çatışmalar, fiziksel altyapının yanı sıra veri ve iletişim ağlarının güvenliğini de kritik hale getirdi.
Şirket bu nedenle dört ülkede siber güvenlik kapasitesini artırmayı, kritik verilerin korunmasını güçlendirmeyi ve hizmet kesintilerine karşı alternatif sistemler oluşturmayı planlıyor.
Böylece Körfez’e yapılacak yatırım yalnızca daha fazla hesaplama gücü sağlamayacak; devletlerin ve şirketlerin verilerini kendi güvenlik ve egemenlik şartları altında tutabilmelerine yönelik altyapıyı da büyütecek.
Yapay zekâ için enerji kadar su da kritik
Büyük veri merkezlerinin hızla çoğalması Körfez açısından başka bir sorunu da beraberinde getiriyor: su.
Yapay zekâ sistemlerini çalıştıran yüksek kapasiteli veri merkezleri ciddi miktarda elektrik tüketirken soğutma sistemleri de su ihtiyacını artırabiliyor. Su kaynaklarının sınırlı olduğu Körfez ülkelerinde bu durum yatırımların en önemli darboğazlarından biri olarak görülüyor.
Microsoft bu nedenle mümkün olan tesislerde su tüketmeyen soğutma teknolojilerine öncelik vereceğini ve temiz elektrik kapasitesinin artırılması için bölgedeki kamu kurumları ve enerji şirketleriyle çalışacağını açıkladı.
4,2 milyon kişilik insan kaynağı planı
Yatırımın bir diğer ayağını iş gücü oluşturuyor. Microsoft, 2030’a kadar dört Körfez ülkesinde **4,2 milyondan fazla kişiye yapay zekâ ve dijital beceri kazandırılmasına** katkı sağlamayı hedefliyor.
Programlar kamu çalışanlarından öğrencilere, teknoloji çalışanlarından kadınların yapay zekâ sektörüne katılımını artırmaya yönelik eğitimlere kadar geniş bir alanı kapsıyor.
Bu adım, Körfez ülkelerinin yalnızca yabancı şirketlerin kurduğu veri merkezlerine ev sahipliği yapmak yerine kendi yapay zekâ insan kaynağını oluşturma hedefi açısından da önem taşıyor.
Petrol parasından yapay zekâ altyapısına
Microsoft’un 10 milyar doları aşan yatırım planı, Körfez’deki ekonomik dönüşümün yönünü de ortaya koyuyor.
Bölge ülkeleri petrol ve doğalgazdan elde edilen sermayenin giderek daha büyük bölümünü yapay zekâ, veri merkezi, enerji ve dijital altyapıya yönlendiriyor. Büyük teknoloji şirketleri ise artan hesaplama ihtiyacını karşılayabilecek yeni merkezler arıyor.
Bu iki eğilimin birleşmesi, Körfez’i ABD, Avrupa ve Asya’nın ardından küresel yapay zekâ altyapısının önemli merkezlerinden biri haline getirebilir.
