Alpkan Koç
İsveçli otomobil üreticisi Volvo Cars, üçüncü çeyrekte ağırlaşan finansal kayıplarının ardından yeni bir işten çıkarma kararı açıkladı. Geçen yılın aynı döneminde 5,8 milyar İsveç kronu düzeltilmiş faaliyet kârı elde eden şirket, bu yılın temmuz-eylül döneminde 3,7 milyar kron, yaklaşık 373 milyon dolar zarar bildirdi. Çin’deki sert satış daralması ve ABD pazarındaki zayıf talep nedeniyle maliyetleri yeniden azaltma kararı alan şirket, dünya genelinde yaklaşık 2.500 kişilik istihdam kaybı öngörüyor.
23 Ekim Cuma günü açıklanan bilanço, Volvo Cars’ın yılın başında öngördüğünden daha zorlu bir dönemden geçtiğini ortaya koydu. Çinli Geely Holding’in çoğunluk hissesine sahip olduğu şirket, daha önce başlattığı yeniden yapılanma programına ek olarak yeni tasarruf önlemleri uygulayacak. Açıklanan plan kapsamında çalışan sayısı azaltılırken dolaylı giderler ve değişken maliyetlerde de 2027 sonuna kadar 5 milyar İsveç kronluk ilave tasarruf hedefleniyor.
Kârdan zarara geçti, 2.500 kişilik istihdam azaltımı açıkladı
Volvo Cars’ın üçüncü çeyrekte açıkladığı 3,7 milyar kronluk düzeltilmiş faaliyet zararı, geçen yılın aynı dönemindeki 5,8 milyar kronluk kârla karşılaştırıldığında yaklaşık 9,5 milyar kronluk olumsuz değişime işaret ediyor. Şirketin kârlılığındaki bozulmada azalan satışlar, yüksek maliyetler ve küresel otomobil pazarında yoğunlaşan fiyat rekabeti belirleyici oldu.
Kârlılığa ilişkin bir başka önemli gösterge olan brüt kâr marjı da geriledi. Geçen yılın üçüncü çeyreğinde yüzde 20,4 olan marj, bu yılın aynı döneminde yüzde 14,7’ye düştü. Böylece araç satışlarından elde edilen gelirin üretim maliyetleri sonrasında şirkette kalan payı 5,7 puan azaldı.
Finansal sonuçların ardından açıklanan istihdam planı, dünya genelinde yaklaşık 2.500 pozisyonu kapsıyor. Bunun 2.000’inin İsveç’te olması beklenirken kalan yaklaşık 500 pozisyon diğer ülkelerdeki faaliyetlerle bağlantılı olacak. Şirket, azaltımın doğrudan işten çıkarmaların yanı sıra danışmanlık sözleşmelerinin sona erdirilmesi, doğal personel ayrılmaları ve belirli çalışanlara sunulacak ayrılma paketleriyle gerçekleştirileceğini bildirdi.
Bu nedenle açıklanan 2.500 kişilik rakamın tamamını doğrudan işten çıkarılacak kadrolu çalışan sayısı olarak değerlendirmemek gerekiyor. Plan, farklı istihdam ve sözleşme türlerini kapsayan toplam personel azaltımını ifade ediyor. Hangi ülkelerde, hangi fabrikalarda veya hangi departmanlarda ne kadar kadronun etkileneceğine ilişkin ayrıntılı dağılım ise henüz açıklanmadı.
Volvo Cars yönetimi yeni programla dolaylı harcamalar ve değişken giderlerde 5 milyar kronluk ek tasarruf sağlamayı hedefliyor. Tasarrufun 2027 yılı sonuna kadar gerçekleştirilmesi planlanıyor. Bu yeni hedef, şirketin daha önce duyurduğu maliyet düşürme önlemlerine ilave olarak uygulanacak.
Çin’de satışlar yüzde 40,6 düştü
Volvo Cars’ın bilançosunu baskılayan en önemli gelişmelerden biri Çin pazarındaki daralma oldu. Şirketin üçüncü çeyrekte Çin’de gerçekleştirdiği otomobil satışları geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 40,6 azalarak 20 bin 284 adede geriledi. Bölgedeki satış gelirlerinde ise yaklaşık yüzde 50’lik düşüş yaşandı.
Çin pazarındaki sorun yalnızca tüketici talebindeki zayıflıkla sınırlı kalmadı. Yerli otomobil üreticilerinin giderek yoğunlaşan rekabeti ve fiyat indirimleri, yabancı markaların satışlarını ve kâr marjlarını baskı altına aldı. Özellikle premium otomobil segmentinde yaşanan daralma, Volvo Cars’ın yüksek fiyatlı modellerdeki rekabet gücünü zorlaştırdı.
ABD pazarında da beklenen toparlanma gerçekleşmedi. Şirketin Amerika kıtasındaki üçüncü çeyrek satışları yüzde 14 düşerek 30 bin 777 adede indi. Tüketici güvenindeki zayıflık, SUV segmentindeki rekabet ve elektrikli araçlara yönelik talebin beklenenden yavaş toparlanması bu gerilemede etkili oldu.
Küresel ölçekte Volvo Cars’ın üçüncü çeyrek araç satışları yüzde 10,7 düşüşle 141 bin 609 adede geriledi. Geçen yıl aynı dönemde 158 bin 615 araç satılmıştı. Böylece şirket, üç aylık dönemde geçen yıla göre yaklaşık 17 bin daha az otomobil teslim etti.
Avrupa pazarı ise Çin ve ABD’den farklı bir görünüm sergiledi. Avrupa ve diğer bölgelerdeki satışlar yüzde 2 artışla 90 bin 548 adede yükseldi. Özellikle tamamen elektrikli otomobillere yönelik talebin güçlü kalması, bölgedeki performansı destekledi.
Şirketin küresel ölçekte tamamen elektrikli otomobil satışları da yüzde 28,6 artarak 45 bin 60 adede ulaştı. Elektrikli araçların toplam satışlar içindeki payı yüzde 32’ye yükselirken şarj edilebilir hibritlerin de dahil edildiği elektrikli modellerin payı yüzde 53 oldu. Ancak elektrikli araç satışlarındaki büyüme, Çin ve ABD pazarlarında yaşanan toplam kayıpları telafi etmeye yetmedi.
Geçen yıl da 3 bin kişilik azaltım açıklanmıştı
Volvo Cars’ın son kararı, şirketin ilk kapsamlı istihdam azaltımı değil. Şirket, 2025 yılında CEO Hakan Samuelsson’un yeniden göreve gelmesinin ardından yaklaşık 3.000 pozisyonun azaltılacağını duyurmuştu. O dönemde maliyetlerin ve nakit çıkışlarının azaltılması için 18 milyar İsveç kronluk program başlatılmıştı.
Yeni açıklanan 2.500 kişilik plan, önceki yılın programına ekleniyor. Böylece 2025 ve 2026’da duyurulan toplam istihdam azaltımı yaklaşık 5.500 pozisyona ulaşıyor. Ancak bu sayı iki ayrı dönemde açıklanan planların toplamını gösteriyor; çalışanların tamamının fiilen işten ayrıldığı anlamına gelmiyor.
CEO Hakan Samuelsson, üçüncü çeyrek sonuçlarını şirket açısından hayal kırıklığı yaratan bir tablo olarak değerlendirdi. Yılın başlangıçta beklenenden çok daha zorlu geçtiğini belirten Samuelsson, mevcut toparlanma programının daha güçlü önlemlerle desteklenmesi gerektiğini vurguladı.
Şirket yönetiminin karşı karşıya olduğu temel sorun, satış hacmindeki düşüşe rağmen geliştirme, üretim ve dağıtım maliyetlerinin yüksek kalması. Otomotiv sektöründe yeni araç platformları ve elektrikli modellere yapılan yatırımlar büyük finansman gerektirirken üretim kapasitesinin yeterince kullanılamaması birim maliyetleri artırabiliyor. Volvo Cars, bu nedenle personel ve operasyonel giderleri azaltarak kârlılığı yeniden güçlendirmeyi hedefliyor.
Yıllık tahminlerini de geri çekmişti
Volvo Cars’ın 23 Ekim’de açıkladığı zarar, ay başında verilen olumsuz mesajların devamı niteliğinde. Şirket, 2 Ekim’de yaptığı açıklamada 2026 yılına ilişkin daha önce duyurduğu satış hacmi ve nakit akışı beklentilerini karşılayamayacağını bildirmişti. Çin’deki koşulların ağırlaşması ve ABD’deki toparlanmanın gecikmesi nedeniyle yeni kısa vadeli tahmin de paylaşılmamıştı.
Şirketin karşılaştığı sorunlar otomobil satışlarının azalmasıyla sınırlı değil. ABD’nin otomotiv sektörüne yönelik gümrük tarifeleri, ham madde maliyetleri, döviz hareketleri ve yeni modellerin geliştirme giderleri de finansal performansı baskılıyor. Özellikle Avrupa’dan ABD’ye ihraç edilen araçlarda tarife maliyetleri, üreticilerin fiyatlandırma kararlarını ve kârlılığını doğrudan etkiliyor.
Elektrikli otomobil pazarındaki rekabet de giderek yoğunlaşıyor. Volvo Cars, yeni modellerle elektrikli araç satışlarını artırmayı başarsa da Çinli üreticilerin fiyat rekabeti ve ABD’deki talebin zayıf seyri genel büyümeyi sınırlıyor. Şirketin önümüzdeki dönemde hem daha düşük maliyetli bir üretim yapısı oluşturması hem de yeni modellerden yeterli satış hacmine ulaşması gerekiyor.
Finansal sonuçlar hisse performansındaki düşüşün ardından geldi. Volvo Cars hisseleri yıl başından bu yana yaklaşık yüzde 54 değer kaybederken bu hafta tarihî düşük seviyeler gördü. Hisselerdeki düşüş, yatırımcıların şirketin kârlılığını ne kadar sürede yeniden toparlayabileceğine ilişkin endişelerini yansıtıyor.
Volvo Cars’ın 2027 sonuna kadar gerçekleştirmeyi planladığı 5 milyar kronluk ek tasarruf, şirketin mali yapısını güçlendirme çabalarının yeni ayağını oluşturuyor. Ancak bu programın faaliyet kârına ne ölçüde yansıyacağı, Çin’deki satışların toparlanmasına, ABD talebine ve küresel otomotiv pazarındaki rekabet koşullarına bağlı olacak.
Şirket, bir yandan 2.500 pozisyonu azaltmaya hazırlanırken diğer yandan yeni elektrikli ve hibrit modellerinin üretimini artırmayı hedefliyor. Bu iki hedefin birlikte yürütülmesi, önümüzdeki dönemde Volvo Cars’ın hem istihdam politikasını hem de küresel üretim stratejisini belirleyecek.
