Alpkan Koç
Yapay zekâ yatırımları, veri merkezlerini yalnızca güçlü işlemci arayışına sokmuyor. Bu işlemciler arasında devasa miktardaki veriyi taşıyan optik bağlantılar için gereken özel malzemeler de daha proje aşamasında rezerve edilmeye başlanıyor.
Fransız yarı iletken malzemesi üreticisi Soitec, yapay zekâ veri merkezlerinde yüksek hızlı veri aktarımını sağlayan optik bileşenlerde kullanılan gofretler için müşterileriyle yeni bir sözleşme düzeni kuruyor. Şirket, çok yıllı tedarik anlaşmalarında depozito ve belirli miktarlar için sabit fiyat uygulamasını öne çıkarıyor.
Bu yaklaşım, veri merkezi yatırımı yapan şirketlerin yalnızca işlemci ve sunucu siparişi vermesinin yeterli olmadığı bir döneme işaret ediyor. Ağ altyapısında kullanılan bileşenler için de kapasiteyi önceden güvenceye alma ihtiyacı doğuyor.
Bir iki haftada kapanan sözleşmeler
Şirket yönetiminin verdiği bilgiye göre, bu ürünlerde yapılan sözleşmelerin yaklaşık yüzde 80’i teklifin ardından bir ya da iki hafta içinde sonuçlanıyor. Hızlı imzalar, veri merkezi projelerinin tedarik takvimini daha erken aşamada kesinleştirmek istediğini gösteriyor.
Sözleşmelerde müşterinin yıllara yayılan ihtiyacı için belirli bir kapasite ayrılıyor. Ödemeler, veri merkezi yatırımı büyüdükçe aşamalı biçimde yapılıyor. Kararlaştırılan miktarın üzerine çıkılması hâlinde ise fiyat yeniden görüşülüyor.
Bu düzen tedarikçi açısından üretim planını daha görünür kılarken, müşteri açısından da ileride yaşanabilecek kapasite sıkışıklığına karşı koruma sağlıyor. Ancak projesini büyütmek isteyen şirketlerin, ilk anlaşmada öngördüğünden daha yüksek maliyetle karşılaşma riski de bulunuyor.
Darboğaz işlemcinin dışına çıkıyor
Yapay zekâ sistemlerinde işlemciler ne kadar güçlü olursa olsun, verinin sunucular arasında hızla taşınması gerekiyor. Optik bağlantılar, bu trafik için veri merkezlerinin kritik parçalarından biri hâline geliyor. Soitec’in ürettiği özel gofretler de bu bağlantılarda kullanılan optik alıcı-verici bileşenlerin üretiminde rol alıyor.
Şirketin mevcut kapasitesinin bu yıl ve gelecek yıl için yeterli olması, ortada hemen ortaya çıkmış bir üretim açığı bulunmadığını gösteriyor. Buna rağmen müşteri davranışındaki değişim, yapay zekâ yatırımlarının artık çok daha uzun vadeli tedarik planlarıyla yürütüldüğünü ortaya koyuyor.
Türkiye’de veri merkezi, bulut hizmeti ve telekom altyapısı yatırımı yapan şirketler açısından da küresel tedarik zincirindeki bu yönelim izlenmesi gereken bir başlık. Yapay zekâ yatırımlarının maliyeti yalnızca işlemcinin fiyatına değil, bu işlemciyi birbirine bağlayan ağ altyapısının bulunabilirliğine ve maliyetine de bağlı hâle geliyor.
