Alpkan Koç
ABD Başkanı Donald Trump’ın İskoç viskilerine uygulanan yüzde 10’luk gümrük tarifesini kaldırma kararı, son yıllarda ciddi baskı altında kalan Scotch viski sektöründe umut yeniden doğdu. Kararın özellikle premium viski ve fıçı yatırımı pazarını canlandırabileceği belirtilirken, sektör temsilcileri bu yatırım alanının hâlâ yüksek risk taşıdığı konusunda uyarıyor.
Scotch viski sektöründe “cask investing” olarak bilinen yatırım modeli, meşe fıçılar içinde yıllandırılan viskilerin uzun vadede değer kazanacağı beklentisine dayanıyor. Yatırımcılar, yeni damıtılmış ya da yıllanma sürecindeki viskileri satın alarak 10 ila 20 yıl arasında bekletiyor ve daha sonra ikinci el piyasada satmayı hedefliyor.
Alternatif yatırım araçları arasında yer alan viski fıçıları; sanat eserleri, klasik otomobiller ve lüks saatler gibi yüksek riskli, spekülatif ve likiditesi düşük varlıklar arasında gösteriliyor. Uzmanlara göre yatırımın getirisi tamamen ikinci el piyasadaki talebe bağlı.
ABD, Scotch viskinin en büyük ihracat pazarı konumunda bulunuyor. Scotch Whisky Association verilerine göre sektörün ABD’ye ihracatı 2025 yılında yaklaşık 933 milyon sterline ulaştı.
Premium viski pazarına olumlu etki bekleniyor
Alternatif yatırım platformu Decant Index Genel Müdürü John Kennedy, tarifelerin kaldırılmasının özellikle premium viski segmentine olumlu yansıyacağını söyledi.
Kennedy, ABD’li tüketicilerin yıllandırılmış ve koleksiyon değeri taşıyan Scotch viskilere güçlü ilgi gösterdiğini belirterek, “Dünyanın en büyük premium viski pazarından gelecek talep, olgunlaşmış fıçıların likiditesini artırabilir ve zaman içinde değerlemeleri destekleyebilir” dedi.
Uzmanlar, Macallan, Dalmore ve Springbank gibi köklü damıtımevlerine ait fıçıların değerinin; üretim yılı, yaş ve fıçı türüne bağlı olarak yüz binlerce sterline ulaşabildiğini belirtiyor.
Scotch viski piyasası son 3 yılda sert geriledi
Piyasa verileri ise sektörün son yıllarda ciddi değer kaybı yaşadığını gösteriyor. Viski piyasasını takip eden Whiskystats verilerine göre İskoçya’nın en çok işlem gören 500 viskisinden oluşan endeks son üç yılda yaklaşık yüzde 30 değer kaybetti.
Tarife kararının ardından sektör hisselerinde ise toparlanma görüldü. Diageo
hisseleri karar sonrası yükseliş kaydetti. Şirketin portföyünde , , ve gibi markalar bulunuyor.
“Meleklerin payı” riski dikkat çekiyor
Sektörde yatırımcıların karşı karşıya olduğu riskler de dikkat çekiyor. Scotch viski fıçıları merkezi bir emtia borsasında işlem görmüyor ve Financial Conduct Authority tarafından düzenlenmiyor.
Uzmanlar ayrıca “angel’s share” yani “meleklerin payı” olarak bilinen doğal buharlaşma sürecine dikkat çekiyor. Her yıl yaklaşık yüzde 2 oranında viski fıçıdan buharlaşıyor. Bu durum uzun vadede alkol oranının yüzde 40’ın altına düşmesine neden olabiliyor ve ürünün “Scotch whisky” olarak adlandırılma hakkını kaybetmesine yol açabiliyor.
Sektör temsilcileri, yatırımcıların depolama, sigorta, mülkiyet yapısı ve sahtecilik riskleri konusunda dikkatli olması gerektiğini vurguluyor.
