Alpkan Koç
Avrupa Birliği’ne soğuk işlenmiş çelik çubuk ihracatında Türkiye için ayrılan pay tükenme noktasına geldi. Üç aylık dönemin bitmesine iki gün kala ülke kotasının neredeyse tamamı kullanıldı.
Türkiye’nin kotasında yalnızca 17 ton kaldı
AB’nin kategori 27 altında izlediği alaşımsız ve diğer alaşımlı soğuk işlenmiş çelik çubuklarda Türkiye’ye 1 Temmuz-30 Eylül dönemi için 7 bin 45,08 tonluk kota ayrıldı.
28 Eylül itibarıyla bu miktarın yüzde 99,8’i kullanılmış durumda. Türkiye adına kullanılabilecek miktar yaklaşık 16,8 tona kadar geriledi.
Mevcut kullanım hızı dikkate alındığında ülke kotasının üçüncü çeyrek sona ermeden tamamen tükenmesi bekleniyor.
Bu durum, söz konusu ürün grubunda Türkiye’den AB’ye yapılan sevkiyatın üç aylık tahsis edilen miktarı neredeyse bütünüyle kullandığını gösteriyor.
Kota biterse ortak havuz devreye girebilir
Türkiye’nin kendi kotasının tükenmesi AB’ye yapılacak sevkiyatın aynı anda duracağı anlamına gelmiyor.
Türk ihracatçılar daha sonra serbest ticaret anlaşması bulunan ülkelere ayrılan ortak kota havuzundan yararlanabiliyor.
Kategori 27 için bu ortak havuzda yaklaşık 778 tonluk kullanılabilir miktar bulunuyor. Ancak bu pay yalnızca Türkiye’ye ait değil.
FTA kapsamındaki birden fazla ülke aynı havuzu ilk gelen ilk yararlanır esasına göre kullanıyor. Bu nedenle Türkiye’nin kendi kotasının bitmesinin ardından ihracatçıların erişebileceği miktar, diğer ülkelerin sevkiyat hızına göre değişebilecek.
778 tonluk pay Türkiye’ye garanti değil
Ortak havuzdaki 778 ton ilk bakışta Türkiye’nin ülke kotasında kalan 17 tona göre önemli bir alan yaratıyor.
Ancak bu miktarın tamamının Türk ihracatçılar tarafından kullanılacağına ilişkin bir garanti bulunmuyor.
Başka ülkelerden yapılan başvurular ortak havuzu azaltabileceği için sevkiyat zamanlaması daha önemli hale geliyor. Türk şirketleri açısından ülke kotası sonrasında oluşacak hareket alanı, günlük kota kullanımına bağlı olacak.
Ortak havuzun da dolması halinde kota dışı ithalata uygulanan ek vergi gündeme gelecek.
Yeni 7 bin 45 tonluk kota 1 Ekim’de açılacak
İhracatçı açısından asıl rahatlama 1 Ekim’de başlayacak yeni kota döneminde gelecek.
Türkiye’ye kategori 27 kapsamında yeni üç aylık dönem için yeniden 7 bin 45 tonluk ülke kotası açılması öngörülüyor.
Böylece ekim-aralık dönemi için Türk ihracatçılar yeniden kendi ülke kotasını kullanmaya başlayabilecek.
Ancak mevcut dönemde kotanın yüzde 99,8’e kadar dolması, 1 Ekim’de açılacak yeni payın da yakından izleneceğini gösteriyor.
İlk dönemin hızı yeni kotayı da önemli hale getirdi
Kategori 27’de Türkiye’ye ayrılan kota üç aylık dönem dolmadan tükenme noktasına geldi.
Bu nedenle yeni dönemde yalnızca kotanın büyüklüğü değil, ne kadar hızlı kullanılacağı da kritik olacak.
Ekim ayında sevkiyatların güçlü başlaması halinde 7 bin 45 tonluk yeni payın yıl sonuna ulaşmadan önemli ölçüde tüketilmesi mümkün.
Türk çelik ihracatçıları açısından bundan sonraki temel gösterge, 1 Ekim’de sıfırlanacak ülke kotasının günlük kullanım hızı olacak.
