Alpkan Koç
Başak Nur GÖKÇAM
Küresel ölçekte kaynak verimliliğinin ‘yeni altın standart’ kabul edildiği bir dönemde, Türkiye’nin Sıfır Atık stratejisi ekonomik büyüme modeline dönüştü. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan’ın başlattığı Sıfır Atık Hareketi projesinin başlangıcından bu yana işlenen 36,1 milyon ton kâğıt, 10,2 milyon ton plastik ve 9,6 milyon ton metal, sadece hammadde ithalatını dizginlemekle kalmadı, aynı zamanda 54 milyon hanenin yıllık elektrik ihtiyacına eşdeğer 270 milyar kilovatsaat enerji tasarrufunu ülke bilançosuna yazdı.
Elde edilen başarının yerel ayağı ise Sakarya’da şekillendi. COP31 (BM İklim Değişikliği Konferansı) süreci kapsamında gerçekleştirilen Sakarya Çalıştayı, döngüsel ekonominin sadece merkezi bir planlama değil, yerel yönetim ve akademi iş birliğiyle sahada nasıl uygulanacağının laboratuvarı oldu.
Sakarya’da ‘sıfır atık’ ordusu kuruldu
Sakarya Üniversitesi’nde düzenlenen sonuç konferansında, kentin tarım altyapısı ve sanayi kapasitesini koruyacak olan 2027 Sıfır Atık Yılı vizyonu kamuoyuyla paylaşıldı. Kent genelinde kurulan ‘Sıfır Atık İl Koordinasyon Kurulu’, atık yönetimini bir belediye hizmetinden çıkarıp, veri odaklı bir kaynak yönetimi sürecine dönüştürecek.
Konuyla ilgili açıklamada bulunan Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş, Sakarya’daki dönüşümün küresel önemine dikkat çekerek “Sıfır Atık Hareketi bugün 193 ülkede karşılık bulan küresel bir yapıya dönüştü. Bu süreç yalnızca çevresel değil aynı zamanda ekonomik bir paradigma değişimini ifade ediyor. Kaynakların daha verimli kullanılması ve atık yönetiminin ekonomik değere dönüştürülmesi açısından Türkiye önemli bir model sunuyor. COP31 kapsamında dünyanın farklı bölgelerinde çalışmalar yürütüyor, devlet dışı aktörlerin sürece daha güçlü katılımı için çalışıyoruz” dedi.
“Yeni bir aşamaya geçeceğiz”
Çalıştayda konuşan tüm paydaşlar, atığın ‘ekonomik hürriyet’ için hammadde olduğu konusunda birleşti. Çevre Yönetimi Genel Müdürü Fatih Turan, Türkiye’nin geri kazanım oranındaki ivmeye vurgu yaparak, “Geri kazanım oranındaki artış ve elde edilen ekonomik kazanımlar bu modelin başarısını ortaya koyuyor. Depozito iade sisteminin yaygınlaştırılmasıyla atık yönetiminde yeni bir aşamaya geçeceğiz” diye konuştu. Yerel yönetimlerin bu denklemdeki rolüne ilişkin konuşan Sakarya Büyükşehir Belediye Başkanı Yusuf Alemdar, “Sıfır atık yaklaşımı yalnızca çevresel değil, aynı zamanda gelecek vizyonunu şekillendiren bir kalkınma meselesidir. Atıkları ekonomiye kazandırmaya yönelik çalışmaları sürdürüyoruz” ifadelerini kullandı.
Kentin doğal kaynakları stratejik öneme sahip
Sakarya Valisi Rahmi Doğan ise kentin stratejik kaynaklarına odaklanarak, “Kentin sahip olduğu doğal kaynakların korunması stratejiktir. Özellikle su kaynakları ve tarım arazilerinin sürdürülebilirliği için çalışmalarımız hız kesmeden devam ediyor” açıklamasında bulundu. Akademi tarafında ise üniversiteler, kampüslerini birer ‘sıfır atık simülasyon merkezi’ haline getirdiklerini belirterek bu akademik bilgiyi sanayi ile birleştireceklerini söylediler.
Sakarya’nın depozito başarısı
Sakarya, Depozito Yönetim Sistemi’nin (DYS) en başarılı pilot bölgelerinden biri haline geldi. Şehir genelinde bugüne kadar 7 milyon adetten fazla içecek ambalajı ekonomiye geri kazandırıldı. Bu başarı, sistemin 2026 yılı sonuna kadar 81 ile yayılmasındaki en önemli referans noktasını oluşturuyor.
2 trilyon litre su tasarrufu
Türkiye genelinde Sıfır Atık ile bugüne kadar sağlanan su tasarrufu 2 trilyon litreye ulaştı. Bu miktar, İstanbul’un 2 yıllık su ihtiyacına tam karşılık geliyor. Ayrıca petrol tasarrufunda ulaşılan 60 milyar litre, Türkiye’deki tüm araçların yıllık yakıt tüketiminden daha fazlasını ifade ediyor.
