Alpkan Koç
Başak Nur GÖKÇAM
Küresel ölçekte her yıl milyonlarca ton plastik doğaya bocalatılırken, sermaye akışları ve tedarik zincirleri döngüsel ekonomi modeline uyum sağlamak için sert bir dönüşümden geçiyor.
Dünya genelinde hammadde maliyetlerinin yükseldiği ve çevresel kirliliğin doğrudan ekonomik kayıplara dönüştüğü bir dönemde, atık yönetimi artık sadece çevresel bir tercih değil, makroekonomik bir zorunluluk haline gelmiş durumda. Plastik kirliliğinin küresel bilançosu derinleşirken, Türkiye de bu sanayi ve çevre denkleminde kritik bir yol ayrımında duruyor.
Bu kapsamda Türkiye’nin plastik kullanımına ilişkin hazırlanan ‘Plastik Atık Raporu’, Sıfır Atık Vakfı’nda düzenlenen toplantıda kamuoyuyla paylaşıldı. Rapora ilişkin değerlendirmede bulunan Sıfır Atık Başkanı Samed Ağırbaş, “2000 yılında 234 milyon ton olan plastik kullanımı bugün 460 milyon tona ulaştı. Plastik atık miktarı ise aynı dönemde 156 milyon tondan 353 milyon tona yükseldi” dedi.
Plastik kirliliğinin yalnızca çevresel bir sorun olmadığının altını çizen Ağırbaş, kirliliğin ekonomi, iklim güvenliği, halk sağlığı, gıda güvenliği ve gelecek nesillerin yaşam hakkını ilgilendiren küresel bir mesele haline geldiğini ifade etti.
Küresel dönüşüm vizyonu
Emine Erdoğan’ın öncülüğünde hayata geçirilen ‘Sıfır Atık Hareketi’nin üretim ve tüketim alışkanlıklarını yeniden şekillendirmeyi amaçlayan küresel bir dönüşüm vizyonu olduğunu belirten Ağırbaş, raporun da bu vizyonun bilimsel altyapısını oluşturduğunu dile getirdi.
Plastik kullanım alışkanlıklarının değişmemesi halinde gelecek nesillerin doğadan miras yerine plastik devralacağını vurgulayan Ağırbaş, doğaya bırakılan plastiklerin denizlerden toprağa, gıda zincirinden insan sağlığına kadar birçok alanda kalıcı etkiler oluşturduğunu belirtti.
Raporda yer alan verilere dikkat çeken Ağırbaş, “2000 yılında 234 milyon ton olan plastik kullanımı bugün 460 milyon tona ulaştı. Plastik atık miktarı ise aynı dönemde 156 milyon tondan 353 milyon tona yükseldi. Buna rağmen üretilen plastiklerin yalnızca yüzde 9’u geri dönüştürülebiliyor.
Bu çok vahim bir durum ve raporumuzun ortaya koyduğu veriler de bu gerçeği ortaya koyuyor. Türkiye’de kişi başına plastik atık üretimi yılda 48 kilo ile dünya ortalamasının ne yazık ki yüzde 44 üzerinde. Yani biz Türkiye Cumhuriyeti’nde yaşayan vatandaşlar olarak dünya ortalamasının yüzde 44 üzerinde plastik kullanıyoruz” diye konuştu.
“Sıfır atık meselesi, dünyanın en önemli sorunlarından bir tanesidir”
Toplantıda konuşan İstanbul Vali Davut Gül de, çevre konusunun toplumun tüm kesimlerini ilgilendirdiğini söyleyerek, “Bazı konular var ki sıfır atık bunların başında geliyor. Karşısında kimsenin olmadığı, herkesin desteklediği, herkesin sahiplendiği ve olumlu gelişmelerde herkesin yararlandığı, olumsuzlukta da herkesin olumsuz anlamda etkilendiği konulardır. Çevre konusu bunların başında geliyor. Marmara depremi ile ilgili bir şey söylendi ki doğrudur. Bir milli güvenlik sorunudur. Sıfır atık meselesi, çevre meselesi de sadece milli güvenlik değil, dünyanın en önemli sorunlarından bir tanesidir” ifadelerinde bulundu.
İstanbul ‘Sıfır atık başkenti’ olacak
Türkiye’nin atık yönetiminde yüksek çevre standartlarını benimseyerek ikincil ham madde üretiminde güvenilir bir merkez olması hedefleniyor. Bu strateji doğrultusunda İstanbul’un ‘Sıfır atık başkenti’ yapılması planlanıyor. İstanbul Valiliği koordinasyonunda kurulacak özel bir kurul ile süreç yönetilecek; kentte sıfır atık uyumlu teknoparklar, uluslararası kongre merkezleri ve küresel kuruluşların temsilcilikleri hayata geçirilecek.
Akademiden COP31 hedefine
Sıfır Atık Hareketi’nin bilimsel zeminini güçlendirmek amacıyla İstanbul Teknik Üniversitesi işbirliğiyle kurulan Sıfır Atık Enstitüsü, bu yıl eğitim hayatına başlıyor. Enstitü, atık kirliliğine karşı stratejik eylem planları hazırlayacak. Öte yandan, 1 milyondan fazla katılımcıya ulaşan Sıfır Atık Festivali ve 183 ülkeden 5 bini aşkın temsilciyi ağırlayan Sıfır Atık Forumu’nun ardından Türkiye, COP31 ev sahipliği hazırlıklarını da aralıksız sürdürüyor.
