Alpkan Koç
Dünyanın en büyük otomobil pazarı olan Çin’de satışların sert düşmesi ve üreticiler arasındaki agresif fiyat rekabeti, hükümeti yeni düzenlemeler getirmeye zorladı. Yetkililer, üreticilerin rakipleri piyasadan silmek için maliyetin altında satış yapmasını yasaklarken, sektördeki zararların dev boyutlara ulaştığına dikkat çekti.
Son iki yılın en sert gerilemesi
Çin Otomobil Üreticileri Birliği (CAAM) verilerine göre, ülkede binek araç satışları Ocak 2026’da geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 19,5 düşerek 1,4 milyon adede geriledi. Bu, Şubat 2024’ten bu yana görülen en sert düşüş olarak kayda geçti.
Karşılaştırma yapmak gerekirse, Aralık ayında satılan araç sayısı 2,2 milyon seviyesindeydi. Bu da yalnızca bir ay içinde ciddi bir talep daralmasına işaret etti.
Uzmanlara göre satışlardaki gerilemenin başlıca nedenleri şunlar:
– Tüketicilerin ekonomik baskılar nedeniyle büyük harcamalardan kaçınması
– Elektrikli araçlara yönelik vergi teşviklerinin azaltılması
– Takas ve teşvik programlarının geleceğine ilişkin belirsizlik
Hükümetten net mesaj: Maliyet altı satış yasak
Çin Devlet Piyasa Düzenleme İdaresi, üreticiler, bayiler ve parça tedarikçileri için yeni kurallar yayımladı. Buna göre otomobil üreticilerinin maliyetin altında fiyat belirlemesi açık şekilde yasaklandı.
Yetkililer, bu tür uygulamaların amacını şöyle açıkladı:
– Rakipleri piyasadan çıkarmak
– Pazar hakimiyeti kurmak
– Fiyat manipülasyonu yapmak
Kuralları ihlal eden şirketlerin ciddi hukuki yaptırımlarla karşılaşabileceği uyarısında bulundu.
Yeni düzenlemeler ayrıca yanıltıcı fiyatlandırma yöntemlerini, üretici ve tedarikçiler arasındaki fiyat sabitleme anlaşmalarını da hedef alıyor.
Fiyat savaşının faturası ağır: 68 milyar dolar zarar
Çin Otomobil Bayileri Birliği üyesi Li Yanwei’ye göre, son üç yılda yaşanan agresif fiyat rekabeti, sektör genelinde toplam 471 milyar yuan (yaklaşık 68 milyar dolar) üretim değeri kaybına yol açtı.
Analistler, iç talebin 2026’da da zayıf kalmasını bekliyor. S&P Global Ratings, Çin’de hafif araç satışlarının bu yıl yüzde 3’e kadar düşebileceğini öngörüyor.
Çinli üreticiler gözünü dış pazarlara çevirdi
İç pazarda rekabetin artması ve arz fazlası, Çinli otomobil üreticilerini küresel pazarlara yönlendirdi.
Ocak ayında Çin’in binek araç ihracatı yıllık bazda yüzde 49 artarak 589 bin adede ulaştı.
Özellikle şu bölgeler hedefte: Avrupa, Latin Amerika ve Kanada.
Dünyanın en büyük elektrikli araç üreticilerinden biri haline gelen BYD, 2026’da yurtdışı satışlarını 1,3 milyon adede çıkarmayı hedefliyor. Bu rakam, geçen yılki 1,05 milyon seviyesinin önemli ölçüde üzerinde.
Avrupa ve Kanada’dan dikkat çeken hamleler
Çinli üreticilerin küresel büyümesini destekleyen bazı önemli gelişmeler de yaşandı:
– Kanada, Çin yapımı elektrikli araçlara uyguladığı yüzde 100 gümrük vergisini düşürme kararı aldı
– Avrupa Birliği ile yapılan yeni anlaşma, Çinli elektrikli araçların Avrupa pazarına girişini kolaylaştırabilir
– Volkswagen’in Çin’de üretilen CUPRA markalı elektrikli araçları için özel vergi muafiyeti kabul edildi
Çin Ticaret Bakanlığı, bu adımları memnuniyetle karşıladığını açıkladı.
Küresel güç dengesi değişiyor
S&P Global Ratings analisti Claire Yuan’a göre, iç pazardaki zorluklara rağmen Çin otomotiv sektörünün küresel büyümesi devam edecek.
Yuan, “Çin otomobil endüstrisinin ivme kaybedeceğini öngörmüyoruz” değerlendirmesinde bulundu.
Uzmanlara göre, Çinli üreticilerin agresif ihracat stratejisi, küresel otomotiv sektöründe rekabeti daha da kızıştıracak ve özellikle elektrikli araç segmentinde dengeleri değiştirecek.
