Alpkan Koç
Madencilik Platformu ve Türkiye Madenciler Derneği (TMD), son dönemde kamuoyunda dile getirilen eleştirilere ilişkin, sektörün geçen yıl devlet hakkı kapsamında kamu hazinesine 32 milyar liranın üzerinde ödeme yaptığını bildirdi.
Madencilik Platformundan yapılan açıklamada, Türkiye ekonomisinin ham madde ihtiyacını karşılayan sektörün, ülkenin dışa bağımlılığını azaltma açısından kritik öneme sahip olduğu belirtildi.
Türkiye’nin dış ticaret açığının yaklaşık yüzde 40’ının maden ve enerji ithalatından kaynaklandığına işaret edilen açıklamada, “Toplamda 60 milyar doların üzerinde bir kaynağı, kendi topraklarımızdaki madenleri yeterince değerlendiremediğimiz için dışarıya gönderiyoruz.” ifadeleri kullanıldı.
Açıklamada, kamuoyunda madencilik şirketlerinin devlete düşük pay ödediğine yönelik yanlış bir algı oluşturulmaya çalışıldığı savunularak, sektörün devlet hakkının yanı sıra yüksek orman izin bedelleri, kurumlar vergisi, belediye payları ve ruhsat harçları gibi çok sayıda mali yükümlülük altında faaliyet yürüttüğü kaydedildi.
Bakır üretiminde devlete ödenen payın yüzde 20 seviyelerine, alüminyumda ise yüzde 15 seviyelerine ulaştığı belirtilen açıklamada, altın madenciliğinde kamu paylarının son dönemde yüzde 14 ila yüzde 15 bandında seyrettiği bilgisi verildi.
Platform, geçen yıl sektörün yalnızca devlet hakkı kalemi altında kamuya 32 milyar liradan fazla ödeme gerçekleştirdiğini bildirirken, genel hesaplamalara göre madencilik şirketlerinin elde ettiği her 100 liralık gelirin yaklaşık 30 lirasının vergi ve çeşitli kamu payları yoluyla devlete aktarıldığını belirtti.
Açıklamada ayrıca, Türkiye’de madencilik faaliyetlerinin 30’dan fazla kamu kurumu tarafından denetlendiği, üretilen altının devletin yetkilendirdiği rafinerilerde saflaştırılarak kayıt altına alındığı ve ardından Borsa İstanbul bünyesinde işlem gördüğü ifade edildi.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının üretilen altın üzerinde ön alım hakkına sahip olduğu aktarılan açıklamada, “Teknolojik ve hukuki denetimin bu denli sıkı olduğu bir ortamda herhangi bir kayıtsız işlem yapılması teknik olarak mümkün değildir.” denildi.
Öte yandan Türkiye’de kullanılan siyanürün yaklaşık yüzde 95’inin tekstil, plastik ve metal kaplama gibi sektörlerde tüketildiği, madenciliğin toplam kullanım içindeki payının ise yaklaşık yüzde 5 olduğu kaydedildi.
TMD de yaptığı açıklamada, Türkiye’de uygulanan devlet hakkı ve orman bedellerinin dünya genelindeki en yüksek oranlar arasında yer aldığını belirterek, devlet hakkı sisteminin madenin ekonomik değeri ve üretim modeline göre hesaplanan çok katmanlı bir yapı olduğunu bildirdi.
