Alpkan Koç
Nurdoğan A. ERGÜN
Aktif kış sporları-kayak tesisi sayısı bakımından dünyada ilk 20 ülke arasında yer alan Türkiye, kış turizminde hedef büyütüyor. Türkiye’nin yıllık 60 milyar doları aşan turizm gelirleri içerisinde doğrudan yüzde 2-2,5’lik paya sahip olan kayak turizmi, konaklama, ekipman kiralama, yeme-içme ve kentin ekosistemine sağlanan dolaylı ekonomik katkılar dâhil edildiğinde yıllık 1,2 ila 1,5 milyar dolar civarında bir ekonomik büyüklüğe ulaşıyor.
Yeni yatırımlarla birlikte bu payın çok daha yukarılara çıkarılması hedefleniyor. Kayak turizmi alanında son yıllarda öne çıkan Ordu, deniz turizmi ve yayla kültürünün ardından kış turizminde de bölgesel bir çekim merkezine dönüşmek için altyapı, konaklama ve pist genişletme odaklı kapsamlı bir büyüme stratejisi izliyor. Göndeliç Dağı’nın Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi ilan edilmesinin ardından, bölgede büyük bir kış turizmi projesi için düğmeye basıldı. Yaklaşık 4 bin hektarlık alana kurulması planlanan merkezde, 30 otel ve 28 bin 954 yatak kapasitesi yer alacak.
Doğası ve kış sporlarına elverişli yapısıyla dikkat çeken Göndeliç Dağı’nın, hayata geçirilmesi planlanan projeyle Türkiye’nin önemli kış turizmi merkezlerinden biri haline gelmesi hedefleniyor. Ordu Büyükşehir Belediye Başkanı Mehmet Hilmi Güler, Göndeliç Dağı projesinin Ordu’yu kış turizminde uluslararası bir destinasyona dönüştürme hedefinin önemli bir adımı olduğunu belirtti. Güler, 19 Haziran 2026 tarihli ve 11446 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile Göndeliç Dağı’nın Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi ilan edildiğini hatırlatarak, bölgede kapsamlı bir kış turizmi merkezi planlandığını ifade etti.
Proje kapsamında yaklaşık 4 bin hektarlık alanda 30 pist ve toplam 120 kilometrelik kayak parkuru, 9 mekanik tesis, günlük 70 bin kişilik kapasite, 28 bin 954 yatak kapasiteli 30 otel, doğal yaşam alanları ve 3 bin 500 kişilik istihdam oluşturulması öngörülüyor. Halihazırda Ordu’da Çambaşı Kayak Merkezi, 10’a yakın pisti, 120 yataklı oteli ile hizmet veriyor. Göndeliç’in devreye girmesiyle Samsun, Giresun, Trabzon gibi çevre Karadeniz illerinin yanı sıra Gürcistan ve Orta Doğu’dan gelen turist grupları da hedefleniyor.
Gecelik harcama 250 dolara ulaşıyor
Türkiye genelinde irili-ufaklı 40’ın üzerinde kayak noktası ve kış sporları tesisi bulunuyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı ilanlı “Kış Turizm Merkezi” statüsünde veya uluslararası standartlarda mekanik tesislere sahip faal ana kayak merkezlerinin sayısı ise 30 civarında.
Türkiye genelindeki tüm kayak merkezlerinde 450’den fazla kayak pisti bulunurken, Kayseri Erciyes, Erzurum Palandöken ve Konaklı, Bolu Kartalkaya, Bursa Uludağ, Kars Sarıkamış, Ordu Çambaşı öne çıkan pist merkezleri. Şehir merkezlerindeki otel kapasiteleri de dahil edildiğinde toplamda 40 bin yatak kapasitesi bulunan kayak turizminde, yeni yatırımlarla kapasitenin 70 binleri bulması bekleniyor. Yaz turizminde kişi başı gecelik harcama ortalama 100 dolar iken kayak turizminde rakam gecelik 150-250 dolar bandına ulaşıyor.
İstatistiklere yansıyan verilere göre, Türkiye’deki kayak merkezleri kış sezonu boyunca yerli ve yabancı yaklaşık 6 milyon ziyaretçiyi ağırlıyor. Merkezlere gelen toplam ziyaretçi kitlesinin yaklaşık yüzde 25’i aktif kayakçılardan oluşuyor. Geriye kalan kitle ise kış tatili, doğa gezisi ve günübirlik aktiviteler için merkezleri tercih ediyor. Örneğin Erciyes Kayak Merkezi, tek başına bir sezonda yaklaşık 3,3 milyon ziyaretçi ağırlıyor. Büyük kayak merkezlerindeki aktif kayakçıların yüzde 20’sini yabancı turistler oluştururken, Polonya, Çekya, Macaristan, Romanya, Rusya, Ukrayna, İran, Singapur, Meksika, Malezya öne çıkan pazarlar olarak görülüyor.
Yapay kar ile sezon güvence altında
Öte yandan iklim değişikliği ve kar yağış periyotlarının kayması nedeniyle Erciyes, Palandöken, Kartalkaya gibi Türkiye’deki ana merkezlerin yüzde 60 ila 80’i yapay karlama sistemleriyle donatılmış durumda. Yapay karlama altyapısı sayesinde ortalama sezon yaklaşık 100-120 gün sürüyor. Bu merkezler, tesis büyüklüğü ve yatak kapasitesi bakımından toplam sektör cirosunun yüzde 50’den fazlasını sağlıyor.
Perakende pazarına doğrudan katkı
Kayak ve kış sporları ekipmanları (kayak takımları, snowboard, bot, kask), teknik tekstil satışı ve kiralama pazarı Türkiye genelinde yıllık ortalama 50–70 milyon dolar civarında bir ticaret hacmi oluşturuyor. Dünya genelinde ise sadece sert ekipmanlar (kayak takımları, snowboard, bağlamalar, botlar, kasklar ve koruyucu donanımlar) dikkate alındığında küresel pazar büyüklüğü 20 milyar dolar civarında. Kış sporları teknik kıyafetleri ve kayak merkezlerindeki ekipman kiralama/servis pazarı da eklendiğinde toplam küresel hacim 35 milyar dolara kadar çıkıyor.
