Badem bahçelerinde söküm bu yıl da devam ediyor

Mehmet H. GÜLEL

Son dört yıldır badem fi­yatlarından memnun ol­mayan üreticilerin bah­çe sökümleri son iki yılda daha da hız kazandı. Bu yıl açıklanan alım fiyatlarını da yetersiz bu­lan üreticiler, bahçelerini sök­meye devam ediyor. Geçen yıl sadece Adıyaman’da yaklaşık 25 bin dönümlük badem bah­çesinin söküldüğünü belir­ten Kahta Sert Kabuklu Mey­ve Üreticileri Birliği Başka­nı Mehmet Sena Yıldırım, bu yıl da benzer oranda bir söküm beklediklerini ifade etti.

Son yıllarda badem fiyatla­rının üretim maliyetlerinin al­tında kalması bahçe söküm­lerini tetikledi. Tarım Kre­di Kooperatifleri, geçen yıl 350 gram ve üzeri randıman­lı bademin kilosunu 320 lira­dan alırken, bu yıl alım fiyatı­nı yüzde 34,38 artışla 430 li­ra olarak açıkladı. Bu rakam, bir kilo kabuklu bademin yak­laşık 120 liraya denk gelmesi anlamına geliyor. Kooperati­fin alacağı badem miktarının 2 bin ton olduğunu aktaran Yıl­dırım, bu miktarın 50 bin ton­luk toplam rekoltenin fiyatını belirlediğine dikkat çekti.

Bu yıl 25 bin dönüm bahçe daha sökülmesi bekleniyor

2021 yılından bu yana kâr edemeyen üreticilerin son iki yıldır sökümlere ağırlık verdi­ğini vurgulayan Mehmet Sena Yıldırım, Adıyaman’da geçen yıl 1 milyon ağacın söküldü­ğünü hatırlattı. Yıldırım, “Bu yılki sökümlerle birlikte Adı­yaman’daki en yüksek üretim alanı olan 108 bin dönümdeki badem ağaçlarının yüzde 50’si sökülmüş olacak. Söküm yap­mak isteyen bahçe sahipleri şu anda ağaçları kesecek odun­cu bile bulamıyor. Sökmeyen üreticiler ise bakımı tamamen bıraktı” dedi.

Alım fiyatlarının dolar ba­zında hesaplandığında ma­kul göründüğünü ancak yük­sek girdi maliyetleri nede­niyle üreticinin zarar ettiğini belirten Yıldırım, Türkiye’de­ki destek modelinin yetersiz­liğine değinerek, şöyle devam etti: “Avrupa ülkelerinde eko­lojik tarım veya güneş enerji­si sistemiyle badem üretene dönüm başına 200 euro, kon­vansiyonel üretime ise 100 euro destek veriliyor. Bizde ise 2026 desteklerine göre deka­ra verilen miktar 367 TL. Ya­ni biz 367 lira alırken Avrupalı üretici yaklaşık 11 bin lira alı­yor. 367 lira alan bir üretici 11 bin lira alanla nasıl rekabet etsin? ABD’de de benzer bir destek var; üstelik onlar mazot, ilaç ve gübreyi yüzde 50 indi­rimli alıyor.”

“Badem bahçeleri milli servet niteliğinde”

Badem bahçelerinin milli servet olduğunu vurgulayan Kahta Ziraat Odası Başkanı Fatin Rüştü Zorlu Turanlı, ekonomik nedenlerle artan sökümlerin endişe verici boyuta ulaştığını dile getirdi. Tarım Kredi Kooperatiflerinin 2026 yılı badem alım fiyatlarını randımanına göre 400 TL ile 430 TL arasında açıkladığını hatırlatan Turanlı, şunları söyledi: “Açıklanan bu fiyatlar brüttür; ödemelerden yüzde 2,2 stopaj ve borsa kesintisi yapılacak, ödemeler ise 30 gün içinde gerçekleştirilecek. Ancak bu fiyatlar üreticilerimizin beklentilerini karşılamamıştır. Bu yıl iklim şartları nedeniyle verimde ciddi düşüşler yaşanırken; gübre, ilaç, mazot, işçilik ve sulama gibi girdi maliyetleri aşırı yükseldi. Üretici mevcut fiyatlarla maliyetini karşılayamıyor.”

Bahçelerin yaş ortalaması 13

Üreticilerin bir yandan hastalıklarla mücadele ederken bir yandan da söküm yaptığını ifade eden Yıldırım, bakımsız kalan bahçelerin direkt söküme gittiğini ve bugün sökülen ağaçların 13 yaşında olduğunu belirtti.