Alpkan Koç
Tüm dünyada elektrikli dönüşüm gittikçe hız kazanıyor. Kimi ülkelerde teşvik elektrikli otomobile olan talebi yükseltirken, Türkiye’de de düşük vergi oranları talebi canlı tutmaya devam ediyor. Fakat Avrupa’ya göre, tablo biraz daha geride. Avrupa Otomobil Üreticileri Birliği (ACEA) verilerine göre, AB’de ocak-eylül döneminde tamamen elektrikli otomobil kayıtları yüzde 48,5 artarak 1 milyon 931 bin 465 adede ulaştı. Böylece elektrikli otomobillerin toplam pazardaki payı geçen yılın aynı dönemindeki yüzde 16,1’den yüzde 22,7’ye yükseldi. Türkiye’de ise Otomotiv Distribütörleri ve Mobilite Derneği (ODMD) verileri, elektrikli otomobillerin toplam pazardan daha fazla pay aldığını işaret etti. Ama daralan pazar yüksek voltajı da etkiledi. Ocak-eylül döneminde Türkiye’de otomobil satışları yüzde 15,45 düşüşle 627 bin 977 adede gerilemişti. Elektrikli otomobil satışları da yüzde 9,5 azalarak 121 bin 79 adete kadar düştü. Öte yandan daralan pazara rağmen elektrikli araçların payı geçen yıla göre yaklaşık yüzde 18 seviyesinden yüzde 19,3’e çıktı.
8,5 milyon adedi geçtiler
ACEA verilerine göre Avrupa Birliği’nde ocak-eylül döneminde toplam yeni otomobil kayıtları yüzde 5,7 artarak 8 milyon 517 bin 59 adede ulaştı. Aynı dönemde tamamen elektrikli otomobil kayıtları 1 milyon 300 bin 288 adetten 1 milyon 931 bin 465 adede çıktı. Yaklaşık 631 bin adetlik artış, elektrikli otomobillerin yalnızca diğer motor türlerinin gerilemesi sayesinde gerçekleşmedi. Özellikle yeniden devreye giren teşvikler elektrikli araçların satış hacmini büyüttü. Tamamen elektrikli otomobillerin toplam pazardaki payı bir yılda 6,6 puan arttı. Böylece Avrupa’da 100 yeni otomobilin yaklaşık 23’ü tamamen elektrikli oldu. Elektrikli otomobillerin Avrupa’daki etkinliğinin artması bölgede gerçekleşen teşvik sistemine, satın alma gücüne, şirketlerin sıfır karbon yarışına girmesine, model çeşitliliğine ve şarj imkanlarıyla gerçekleşti.
Türkiye’de daralan pazarda payları arttı
Türkiye’de otomobil pazarı 2026’nın ilk dokuz ayında sert bir daralma yaşadı. ODMD verilerine göre ocak-eylül döneminde otomobil satışları geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 15,45 azalarak 627 bin 977 adede geriledi. Otomobil ve hafif ticari araç pazarı yüzde 13,39 düşüşle 803 bin 465 adet oldu. Elektrikli otomobiller bu daralmadan tamamen bağımsız kalamadı. Elektrikli otomobil satışları 121 bin 79 adede düştü. Böylece yıllık yüzde 9,5 daralma kaydedildi. Fişli otomobillerdeki düşüş, toplam otomobil pazarındaki kaybın altında kaldı. Bu yüzden pay pazara göre yükseldi. Geçen yılın aynı döneminde yaklaşık yüzde 18 olan oran, 2026’nın ilk dokuz ayında yüzde 19,3’e kadar çıktı. Elektrikli araçlar daralan pazara rağmen dirençli bir performans gösterdi.
Türkiye’de pazarın yarısı elektrikli ve destekli
Hibrit otomobiller de hem Avrupa’da hem Türkiye’de pazarın önemli bir bölümünü oluşturmaya devam ediyor. ACEA verilerine göre bölgede ocak-eylül döneminde hibrit-elektrikli otomobil kayıtları 3 milyon 90 bin 530 adede ulaştı. Toplam pazardan alınan pay yüzde 36,3 oldu. Plug-in hibrit otomobillerin payı yüzde 10’u geçerken, pazarın yaklaşık yüzde 69’u da elektrikli ve hibrit araçlardan oluştu. 10 aracın 7’si elektrikli ve elektrik destekli modellerden geldi. Türkiye’de ise ocak-eylül döneminde 204 bin 956 hibrit otomobil satışı gerçekleşirken, sadece elektrikli 121 bin 79 otomobil de eklendiğinde toplam 326 bin 35 adet seviyeleri görüldü. Böylece Türkiye’deki 627 bin 977 adetlik otomobil pazarının yaklaşık yüzde 52’sinde elektrik ve elektrik destekli modeller dikkat çekti.
Dizel otomobiller yolun sonunda
Avrupa Birliği’nde ocak-eylül döneminde benzinli otomobil kayıtları yüzde 19,1 azalarak 1 milyon 802 bin 78 adede düştü. Benzinli otomobillerin toplam pazardaki payı geçen yılın aynı dönemindeki yüzde 27,7’den yüzde 21,2’ye geriledi. Dizel otomobilde de yüzde 19,5 düşüş görüldü. 602 bin 206 seviyesine kadar indi. Dizelin payı yüzde 10’un altını çoktan aşarak yüzde 7’ye kadar geldi. Benzinli ve dizel otomobillerin toplam payı bir yılda yüzde 36,9’dan yüzde 28,2’ye geriledi. Türkiye’de de ODMD verileri, yılın ilk 9 ayında benzinli otomobil satışlarının 258 bin 453 adede kadar düştüğü görüldü. Yıllık kayıp yüzde 23,5 olarak gerçekleşti. Dizel araçlarda ise gerileme daha sert oldu. Geçen yılın aynı döneminde 58 bin 220 adet olan satışlar, yüzde 40’ın üzerinde kayıpla ilk dokuz ayda 34 bin 520 adet olarak kayıtlara geçti.
Elektrikli araçlar büyüme potansiyelini korudu
Ocak-eylül toplamları arasındaki fark, eylül ayı sonuçlarında da etkili oldu. ACEA verilerine göre Avrupa’da eylül ayında 290 bin 117 tam elektrikli otomobil satışı gerçekleşti. Geçen yılın aynı ayında 167 bin 776 adet elektrikli otomobilin satıldığı pazarda artış yüzde 73’e yaklaştı. Eylülde yeni otomobil kayıtları da yüzde 9,3 yükselerek 971 bin 48 adede ulaştı. Tamamen elektrikli otomobillerin aylık pazardaki payı yaklaşık yüzde 29,9’a kadar çıktı. Böylece Avrupa Birliği’nde eylül ayında kaydedilen her 10 yeni otomobilin yaklaşık üçü tamamen elektrikli modellerden oluştu. Türkiye’de de eylül ayında elektrikli otomobiller genel pazardan daha iyi bir performans gösterdi. ODMD verilerine göre, elektrikli otomobil satışları geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 17,1 artarak 15 bin 128 adede yükseldi. Buna karşın Türkiye otomobil pazarı yüzde 27,8 daralarak 63 bin 736 adet seviyesinde gerçekleşti. Toplam pazar ise yüzde 24,33 düşüşle 83 bin 469 adede geriledi. Elektrikli otomobillerin eylül ayındaki payı yüzde 23,7 olarak hesaplandı. Aynı dönemde Avrupa’da elektrikli otomobil payının yaklaşık yüzde 29,9’a ulaşması, Türkiye ile arasındaki farkı yaklaşık 6,2 puana taşıdı.
