Alpkan Koç
Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB), eylül ayında üretici ve market fiyatlarında yaşanan değişimler ile tarımsal girdi maliyetlerine ilişkin verileri açıkladı.
TZOB verilerine göre, eylül ayında üretici ile market arasındaki fiyat farkının en yüksek olduğu ürün yüzde 633,4 ile limon oldu. Limondaki farkı yüzde 339,1 ile kuru incir, yüzde 337,8 ile havuç, yüzde 237,9 ile elma ve yüzde 228,3 ile maydanoz izledi.
Buna göre limon markette üretici fiyatının 7,3 katına, kuru incir ve havuç 4,4 katına, elma 3,4 katına, maydanoz ise 3,3 katına satıldı.
Üreticide kilogramı 7 lira olan limon markette 51,34 liraya, 130 lira olan kuru incir 570,77 liraya, 11 lira olan havuç 48,16 liraya, 21,66 lira olan elma 73,20 liraya çıktı. Üreticide 7,66 lira olan maydanoz ise markette 25,14 liradan satıldı.
Markette en fazla patlıcan zamlandı
Eylül ayında markette takip edilen 36 ürünün 25’inde fiyat artışı, 11’inde ise düşüş yaşandı.
Markette fiyatı en fazla artan ürün yüzde 26 ile patlıcan oldu. Patlıcanı yüzde 21,1 ile kırmızı mercimek, yüzde 18,5 ile sivri biber, yüzde 16,4 ile yeşil mercimek ve Antep fıstığı takip etti.
Fiyatı en fazla gerileyen ürün ise yüzde 39,5 ile limon oldu. Limondaki düşüşü yüzde 33,4 ile yeşil soğan, yüzde 21 ile kuru soğan, yüzde 18,3 ile elma ve yüzde 14,3 ile mısırözü yağı izledi.
Üreticide kuru fasulye yüzde 62,5 zamlandı
Üretici tarafında takip edilen 28 ürünün 16’sında fiyat artarken, 11’inde düşüş görüldü. Bir ürünün fiyatında ise değişiklik olmadı.
Üreticide fiyatı en fazla artan ürün yüzde 62,5 ile kuru fasulye oldu. Kuru fasulyeyi yüzde 23,3 ile patlıcan, yüzde 15,5 ile elma, yüzde 13,1 ile kabak ve yüzde 12,1 ile yeşil mercimek takip etti.
En yüksek fiyat düşüşü ise yüzde 48 ile kuru incirde kaydedildi. Kuru incirin ardından limonda yüzde 30, patateste yüzde 20,7, kuru soğanda yüzde 14,1 ve kuru üzümde yüzde 13,6 fiyat düşüşü yaşandı.
Hasat ve arz fiyatları etkiledi
TZOB, kuru incirde TARİŞ’in alım fiyatını henüz açıklamamasının piyasada fiyatların geçen sezonun altında oluşmasına neden olduğunu bildirdi. Üretici fiyatlarının 130 lira seviyelerine kadar gerilediği belirtilirken, üreticilerin fiyatların istikrara kavuşması için Toprak Mahsulleri Ofisi’nin (TMO) alım fiyatını açıklayarak piyasaya müdahil olmasını beklediği aktarıldı.
Limonda hasadın devam etmesi ve depolarda geçen yıldan kalan ürünlerin piyasaya sunulması arzı artırarak fiyatların gerilemesine neden oldu. Patates ve kuru soğanda da devam eden hasat nedeniyle artan ürün arzı fiyatları aşağı çekti.
Patlıcan ve kabakta ise olumsuz hava koşulları ile tarladan seraya geçiş döneminin etkisiyle arz azalırken fiyatlar yükseldi. Kuru fasulye ve elmada hasadın yeni başlaması da üretici fiyatlarındaki artışta etkili oldu.
Mazotta yıllık artış yüzde 70,7
Tarımsal girdi maliyetlerindeki yükseliş eylül ayında da devam etti. Ağustosa göre DAP gübresinin fiyatı yüzde 9,9, üre gübresi yüzde 6,7, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 6,6, amonyum nitrat yüzde 6,3 ve amonyum sülfat yüzde 1,4 arttı.
Geçen yılın aynı ayına göre ise amonyum nitrat gübresinde yüzde 69,2, amonyum sülfatta yüzde 55,6, 20.20.0 kompoze gübresinde yüzde 38,6, DAP gübresinde yüzde 35,9 ve üre gübresinde yüzde 13,7 artış kaydedildi.
Eylülde bir önceki aya göre süt yemi yüzde 4,4, besi yemi yüzde 4,2 zamlanırken, her iki yemin fiyatındaki yıllık artış yüzde 31,8 oldu.
Elektrik fiyatları son bir yılda yüzde 25,1, tarım ilacı fiyatları yüzde 27,7 arttı. Mazot fiyatındaki yükseliş ise eylülde aylık yüzde 12,8, yıllık yüzde 70,7 olarak gerçekleşti.
