Alpkan Koç
Yapay zekâ şirketleri veri merkezleri, çipler ve enerji altyapısına trilyonlarca dolar yatırırken yarışın en zor sorusu artık ortaya çıkıyor: Bu yatırımlar nasıl para kazanacak? Bain & Company, sektörün önündeki gelir eşiğinin büyüklüğünü ilk kez 6 trilyon dolarlık bir rakamla ortaya koydu.
Yapay zekânın 6 trilyon dolar kazanması gerekiyor
Bain & Company’nin yeni küresel teknoloji raporuna göre yapay zekâ sektörünün dünya genelinde kurulmakta olan dev veri merkezi altyapısını ekonomik olarak karşılayabilmesi için 2031 yılında yıllık 6 trilyon dolar gelir üretmesi gerekiyor.
Bu rakam yalnızca yapay zekâ şirketlerinin büyüklüğünü değil, sektörün önümüzdeki beş yılda ne kadar hızlı yeni gelir alanları yaratmak zorunda olduğunu da gösteriyor.
Microsoft, Google, Amazon, Meta ve Oracle başta olmak üzere teknoloji devleri yeni veri merkezlerine, gelişmiş çiplere, ağ altyapısına ve elektrik kapasitesine çok büyük kaynak ayırıyor.
Ancak yatırım yarışının hızı, yapay zekâdan bugün elde edilen gelirin çok önüne geçmiş durumda.
Mevcut işler 1,8 trilyon dolar getirebilir
Bain’in tahminine göre bugün bilinen tüketici ve kurumsal yapay zekâ hizmetleri 2031 yılında en fazla yaklaşık 1,8 trilyon dolarlık gelir yaratabilecek.
Chatbotlar, kurumsal yapay zekâ yazılımları, kodlama araçları, müşteri hizmetleri ve çalışan verimliliğini artıran uygulamalar bu grubun önemli bölümünü oluşturuyor.
Ancak 6 trilyon dolarlık gerekli gelir ile 1,8 trilyon dolarlık mevcut potansiyel arasındaki fark son derece büyük.
Sektörün yaklaşık 4,2 trilyon dolarlık yeni gelir alanı yaratması gerekiyor.
4,2 trilyon dolar nereden gelecek?
Bain’e göre bu dev boşluğun yalnız mevcut yapay zekâ ürünlerinin daha fazla satılmasıyla kapanması zor görünüyor.
Yeni gelirin önemli bölümünün bugün henüz erken aşamada bulunan alanlardan çıkması bekleniyor.
Otonom makineler, robotlar, ilaç keşfi, sağlık hizmetleri, ruh sağlığı uygulamaları ve enerji üretimi bunlar arasında gösteriliyor.
Başka bir ifadeyle yapay zekânın ekonomik olarak bugünkü dev altyapı yatırımlarını taşıyabilmesi için yalnız bilgisayar ekranında çalışan bir yazılım olmaktan çıkması gerekiyor.
Teknolojinin fabrikalara, laboratuvarlara, enerji sistemlerine, robotlara ve günlük yaşamın çok daha geniş bir bölümüne girmesi gerekecek.
Mobil ve buluttan daha büyük bir dalga gerekiyor
Bain’in küresel teknoloji, medya ve telekomünikasyon faaliyetlerinin başındaki David Crawford’a göre sektörün ihtiyaç duyduğu yenilik dalgasının mobil teknoloji ve bulut bilişimin yarattığından bile büyük olması gerekiyor.
Bunun nedeni veri merkezi altyapısının mevcut talebin oldukça önünde kuruluyor olması.
Şirketler bugün gelecekte oluşması beklenen yapay zekâ kullanımını karşılayabilmek amacıyla dev tesisleri şimdiden inşa ediyor.
Bu yatırımların sürdürülebilmesi ise yapay zekânın dünya ekonomisinde çok daha büyük bir gelir ve büyüme kaynağına dönüşmesine bağlı.
Bain’in değerlendirmesine göre bunun gerçekleşebilmesi için yapay zekânın küresel ekonomik büyümeye her yıl yaklaşık 1 puan ilave katkı sağlaması gerekebilir.
Veri merkezlerine 6,5 trilyon dolar gidebilir
Yapay zekâ yarışının maliyeti de hızla büyüyor. Bain, 2030 yılına kadar küresel veri merkezi yatırımlarının 5 trilyon dolar ile 6,5 trilyon dolar arasında olabileceğini tahmin ediyor.
Bu yatırımlarla en az 150 gigavatlık yeni veri merkezi kapasitesinin devreye girmesi bekleniyor.
Yapay zekâ altyapısına yönelik yıllık harcamanın ise 2031 yılında 1,5 trilyon dolara kadar çıkabileceği öngörülüyor.
Bu harcamaya yalnızca bina maliyetleri dahil değil. Sunucular, yapay zekâ hızlandırıcıları, gelişmiş bellek çipleri, ağ ekipmanları ve sürekli yenilenmesi gereken bilgi işlem sistemleri de büyük bir yatırım gerektiriyor.
Veri merkezlerinin büyüklüğü hızla ikiye katlanıyor
Yeni yapay zekâ veri merkezleri yalnızca çoğalmıyor, aynı zamanda giderek büyüyor.
Bain’in değerlendirmesine göre veri merkezlerinin büyüklüğü ve maliyeti yaklaşık her 12 ila 16 ayda iki katına çıkıyor.
Bu artışın arkasında Nvidia gibi şirketlerin gelişmiş yapay zekâ çiplerine olan yoğun talep, SK Hynix gibi bellek üreticilerinin yüksek kapasiteli ürünleri ve giderek karmaşıklaşan ağ altyapısı bulunuyor.
Bunun sonucu olarak yapay zekâ yarışı yalnız yazılım şirketleri arasında değil; çip, enerji, soğutma, elektrik şebekesi ve veri merkezi altyapısı sağlayan şirketler arasında da büyüyor.
Para kadar elektrik de sorun olmaya başladı
Dev veri merkezlerinin önündeki tek sorun gelir yaratmak değil. Elektrik, su ve şebeke bağlantısı da yapay zekâ yatırımlarının en büyük darboğazları arasına girmiş durumda.
Veri merkezi geliştiricileri transformatör tedarikinde, elektrik bağlantılarında ve bazı bölgelerde su kaynaklarına erişimde sıkıntı yaşıyor.
ABD’de yalnızca haziran çeyreğinde yerel itirazlar ve altyapı sorunları nedeniyle yaklaşık 68 milyar dolarlık veri merkezi projesinin engellendiği veya geciktiği belirtiliyor.
Bu tablo, yapay zekâ yarışının önümüzdeki yıllarda yalnızca “daha güçlü model kimde?” sorusu üzerinden ilerlemeyeceğini gösteriyor.
Asıl sınav, trilyonlarca dolarlık altyapının yeterince hızlı gelir üretip üretemeyeceği ve bu tesisleri çalıştıracak enerjinin bulunup bulunamayacağı olacak.
