Alpkan Koç
Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) İklim Merkezi ve Deniz Bilimleri Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Barış Salihoğlu, küresel ısınma etkilerinin belirgin biçimde görüldüğü okyanusların ve denizlerin iklim politikalarında daha güçlü yer bulmasının kritik önem taşıdığını kaydetti.
Okyanuslar son 20 yıldır her yıl insanlığın yıllık enerji kullanımının yaklaşık 18 katı kadar ısıyı emdiğini vurgulayan Prof. Dr.Salihoğlu, “İklim sistemindeki fazla enerji büyük ölçüde denizlerde birikiyor” dedi. Küresel ölçekte deniz yüzey sıcaklıklarının rekor seviyelere ulaştığını vurgulayan Salihoğlu, şöyle devam etti:
“Okyanusların yüzde 80’inde sıcaklık artışı görüyoruz, bu artık geçici bir anomali değil, kalıcı bir ısınma eğilimi, küresel ortalamada 0,6 ila 1,5 derece arasında değişen sıcaklık artışları bölgesel olarak çok daha yüksek değerlere ulaştı. Bölgesel denizlerde artışlar daha belirgin. Akdeniz’de 1,1 ila 1,4 derece, Mersin ve İskenderun körfezlerinde 2 ila 2,5 derece, Marmara’da yaklaşık 2 derece, Karadeniz’in doğusunda 2 ila 2,5 derece artış var. Ege’de ise artış soğuk su akıntıları nedeniyle 1 derecelerde.”
Oksijen de azalıyor
Okyanusların yalnızca ısınmadığına, aynı zamanda asitlendiğine ve oksijeninin azaldığına değinen Salihoğlu, Sanayi Devrimi’nden bu yana yüzey okyanus pH değerinin 0,1 birim düştüğünü, bunun yaklaşık yüzde 30’luk asitlik artışına karşılık geldiğinin altını çizdi.
Salihoğlu, 1993’ten bu yana küresel deniz seviyesinin yaklaşık 10 santimetre yükseldiğini ve yükselme hızının giderek arttığını aktararak, “Son 10 yılda deniz seviyesindeki yıllık yükselme hızı yılda 5 milimetreye çıktı ve artmaya devam ediyor. Denizlerde sıcak hava dalgaları yaygınlaşıyor, kutuplar hariç okyanusların yüzde 90’ında yılda en az bir sıcak deniz dalgası görülüyor. Yüzde 55’inde ise bu, şiddetli kategoride yaşanıyor. Bu durum mercan beyazlaması, balık ölümleri ve ekosistem çöküşleriyle sonuçlanıyor.” şeklinde konuştu.
Balıkçılıkta öngörülebilirlik azaldı
İklim değişikliğinin kıyı ekonomilerine etkisinden de bahseden Salihoğlu, turizm, balıkçılık, biyoteknoloji, enerji ve taşımacılığın doğrudan risk altında olduğu uyarısında bulundu.
Deniz sıcaklıklarındaki artışın balıkların dağılımını, göç yollarını ve üreme dönemlerini değiştirdiğini anlatan Salihoğlu, bu nedenle balık stoklarının geleceğine ilişkin tahminlerin giderek zorlaştığını, balıkçılıkta öngörülebilirliğin azaldığını dile getirdi.
