Alpkan Koç
Hamide HANGÜL
Kiracılıktan ev sahipliğine geçme eğilimi sürüyor. Fiyat artışlarının bir süredir enflasyonun altında seyrettiği konut piyasasında, üç büyük metropol satışların önemli bölümünü tek başına karşıladı. Toplam satışların yarıdan fazlasını ise 10 şehir sırtladı. Böylelikle toplamdan yüzde 54,53 pay aldı.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ağustos ayı konut satış istatistiklerinden yapılan belirlemelere göre, İstanbul 20 bin 426 adet satış ve yüzde 16,03’lük payla ilk sırada geldi. Kentsel dönüşüm çalışmalarının hızlandığı mega kentte, ilk el konut satışları yüzde 28, ikinci el yüzde 71,54 oldu.
Başkent Ankara’nın payı yüzde 8,52 olurken, toplam 10 bin 851 satışla İstanbul’u ikinci sırada izledi. Şehirde 3 bin 605 ilk el, 7 bin 246 ikinci el satışı gerçekleşti. Üçüncü sırada gelen İzmir’de 6 bin 532, Antalya’da 5 bin 855, Mersin’de 4 bin 90, Bursa’da 3 bin 914, Konya’da 3 bin 798, Gaziantep’te 3 bin 646, Kocaeli’de 3 bin 576 adet satış gerçekleşti. Söz konusu 10 ilde satış ağırlığının ikinci elde yaşandı.
Marmara açık ara önde
Bölgesel dağılıma bakıldığında, sanayi, iş gücü ve yoğun nüfus hareketlerinin merkezi olan Marmara’da satışların yüzde 32,34’ü ilk el, yüzde 67,66’sı ikinci el oldu. Fiyat etkisi talebin ekinci ele kaymasında etkisini sürdürdü. Türkiye genelindeki 127 binden fazla satışın 40 bini Marmara’dan geldi.
İç Anadolu Bölgesi, 25 bin 118 konut adetle pazardan yüzde 19,71 pay alırken, satışların 9 bin 114’ünü ilk el, 16 bin 4 adetini ikinci el oluşturdu. Turizm ve liman bölgelerinden Akdeniz, toplam satışlardan yüzde 12,85 pay aldı ve 16 bin 371 adete çıktı. Akdeniz bölgesinde ilk el yüzde 32,08, ikinci el yüzde 67,92 pay aldı. Antalya ve Mersin’in başı çektiği bölgede yerli talep ikinci ele odaklanırken, yabancı alımının hız kesmesi sıfır satışlarını etkiledi. Ege’de toplam pazardan yüzde 12,56 pay aldı ve 16 bin 2 konut satıldı. İlk elin ağırlığı yüzde 33,43, ikinci elin yüzde 66,57 oldu.
Karadeniz hattında 11 bini aştı
Körfez yatırımcısının da ilgi gösterdiği Karadeniz hattında 11 bin 433 konut satıldı. Toplamdan da yüzde 8,97 pay aldı. Güneydoğu Anadolu bölgesi, toplam 11 bin 287 adetle toplam pazardan yüzde 8,86 pay aldı. Satışların 32,83’ünü sıfır, 67,17’sini ikinci el oluşturdu. Doğu Anadolu bölgesi, toplam 7 bin 113 konut satışı ile Türkiye pazarının yüzde 5,58’ini oluşturdu ve ilk elde satışların 42,11’i, ikinci elde 57,89’unu oluşturdu. Deprem bölgesinde yeniden konut inşaatlarının etkisiyle ilk el konut satışındaki artış, ülke ortalamasının 7,28 puan üstünde gerçekleşti.
Kiradan çıkma eğilimi canlı
Türkiye genelinde ortalama satılık konut fiyatları 5 milyonu aşmış durumda. İstanbul’da ise ortalama 8,7 milyon TL seviyesinde. Konut satışlarında ağırlığın ikinci elden oluşması, bireysel yatırımcının kiradan çıkma ve ev sahibi olma eğiliminin sürdüğüne işaret ediyor. Oturum amaçlı konutta yatırımcı, inşaat firmalarının kampanyalı satışlarının yanı sıra, alternatif finansman modellerine de ilgi gösteriyor.
Sıfırda Iğdır, ikinci elde Adıyaman şampiyon
İllere göre incelendiğinde, ilk ve sıfır konut satışlarında dikkat çekici değişim gözlendi. Bu kapsamda Iğdır’da satılan 193 konutun 124’ü yeni proje oldu ve yüzde 64,25’lik oranla ilk sırada geldi. Bu şehri Ardahan yüzde 61,11’lik oranla izledi ve şehirde 72 satışın 44’ünü sıfır konutlar oluşturdu. Bunu Kars yüzde 55,2, Erzincan yüzde 55,1, Bitlis yüzde 53,9’luk oranla takip etti. Yapı stokunda ikinci el satışında en fazla artış Adıyaman’dan geldi. Kentte ikinci el oranı yüzde 78,8 oldu ve 511 adet satışın 399’unu ikinci el oluşturdu. Bu şehri Malatya yüzde 76,51, Hatay yüzde 74,94, Artvin yüzde 74,81, Karabük yüzde 74,80, İstanbul yüzde 71,54 oranla izledi.
