Aysel YÜCEL
[email protected]
Türkiye lojistik sektöründe küresel sermayenin satın alma dalgası hız kesmeden sürüyor. Son olarak Alman medya ve hizmet grubu Bertelsmann’ın iştiraki Arvato, Ekol Lojistik’in Türkiye’deki sözleşmeli (kontrat) lojistiği faaliyetlerinin çoğunluk hisselerini devralmak üzere anlaşmaya vardı. Arvato tarihindeki en büyük yatırım olan anlaşma kapsamında yaklaşık 4 bin 500 çalışanı bulunan Ekol’ün depo yönetimi, dağıtım ağı ve otomasyon sistemleri Arvato’nun küresel yapısına entegre olacak. Sektör temsilcileri, 2023’ten bu yana gerçekleşen büyük ölçekli devirlerle sektördeki yabancı ağırlığının yüzde 50 seviyesine dayandığını belirtiyor. MNG Kargo’nun DHL’e devriyle başlayan süreçte; Alışan Lojistik’in yüzde 75’i PSA BDP’ye, Ekol’ün uluslararası taşımacılık birimi 255,1 milyon dolara Danimarkalı DFDS’ye, Borusan Tedarik ise 440 milyon dolara CEVA Logistics’e geçti. Sektör temsilcileri, Türkiye’nin stratejik konumunun yabancı devleri cezbettiğini ancak yüksek finansman maliyetleri ve vize engellerinin yerli şirketleri satışa ya da Avrupa’da şirket almaya zorladığını ifade ediyor.
“Konsolidasyon sektör dinamiğine dönüştü”
Küresel tedarik zincirlerinin yeniden şekillendiği bu dönemde Türkiye’nin stratejik konumu, gelişen altyapısı ve üretim gücüyle yabancı devlerin odağında yer aldığını belirten UTİKAD Başkanı Bilgehan Engin, sürecin küresel ve yerel dinamiklerden beslendiğini vurguladı. Küresel oyuncuların sıfırdan yatırım yerine yerleşik ağları satın almayı tercih ettiğini söyleyen Engin, “Diğer yandan yüksek finansman maliyetleri, filo yenileme ihtiyacı ile yeşil ve dijital dönüşümün gerektirdiği yoğun sermaye gereksinimi, yerli şirketlerimizi küresel ortaklıklara yöneltiyor. Sertleşen rekabet şartları ve tahsilat riskleri gibi handikapların etkisiyle konsolidasyonların mecburi bir sektör dinamiğine dönüştüğünü görüyorum” dedi.
Satın alma dalgasının sadece yabancı payındaki artış anlamına gelmediğini vurgulayan Stratejik Lojistik Danışmanı Levent Özkuşçu ise sektörde “beyin ile kas gücünün ayrıştığına” dikkat çekti. Yabancı devlerin Türkiye’deki yerleşik ağları satın alarak küresel operasyonlarını tamamlamayı ve ihracat yükünün yönetiminde söz sahibi olmayı hedeflediğini belirten Özkuşçu, küresel ağları yöneten yabancıların araç değil; yükün sahibine, sözleşmeye ve depoya bağlanan son halkayı aldığını söyledi. Özkuşçu, şunları kaydetti: “Türkiye’de ihracat yapan şirketlerin yarısı zaten Avrupa sermayeli. Nakliye firmalarımızın rekabette zayıf kalmasının nedeni finansmana erişim ve yüzde 40’ın üzerindeki maliyet dezavantajı. Schengen’in 90 gün sınırına takılan sürücüler araç çevrim hızlarını düşürüyor, yetiştirdiğimiz sürücüleri AB ülkelerine kaptırıyoruz. Önümüzdeki üç yılda en büyük tehlike altındaki grup orta ölçekli filolar. D tipi sürücü vizesi ve uygun maliyetli finansman gelmezse Türk lojistiğinin karar merkezlerinin yurt dışına taşındığını konuşuruz.”
“Sorgulanması gereken Türk sermayesinin neden satıldığı”
Yabancı sermaye ilgisini önemsediğini ancak Türk şirketlerinin art arda satılması üzerinde ciddiyetle düşünülmesi gerektiğini vurgulayan DIŞYÖNDER Başkanı Dr. Hakan Çınar da lojistiğin ekonomik bağımsızlığın stratejik altyapısı olduğuna işaret etti. Çınar, “Artan finansman maliyetleri, düşük kârlılık, vize sorunları ve rekabet koşulları Türk şirketlerini satışa yönlendiriyor. Burada sorgulanması gereken, yabancıların neden satın aldığından ziyade Türk sermayesinin neden satmak zorunda kaldığı olmalı. Kendi küresel markalarımızı yaratma yolundaki başarıyı sürdürebilmek için finansmana erişim kolaylaştırılmalı ve yurt dışına açılım stratejik olarak desteklenmelidir” değerlendirmesinde bulundu.
Alman plakalı araçlarla vize engeli aşılacak
Vize, kota ve yüksek işletme maliyetlerini aşmak isteyen Türk lojistikçiler rotasını Avrupa’ya çevirdi. Son olarak 49 yıllık Çobantur Logistics, 81 yıllık Alman Kirchner und Partner GmbH ile kardeş şirketi Kirchner Kraftverkehr’i satın aldı. Çobantur Logistics Yönetim Kurulu Başkanı Ulaş Çobanoğlu, yönün tersine döndüğünü belirterek, “Almanya’nın sanayi kalbi güney bölgesindeki hakimiyetimizi Kirchner ile birleştirdik. Alman plakalı araçlar filomuza katılacak. Bu satın almanın kısa vadede ciromuza doğrudan yüzde 20 katkı sağlamasını hedefliyoruz” diye konuştu.


