Kamyon daha az yol yaptı, ticarette motorin tüketimi düştü

Türkiye ekonomisinde finansman koşulları, işletme maliyetleri ve talep ekonomisinde ticari fa­aliyetlerin seyrini belirleme­ye devam ediyor. Maliyetler her geçen gün artış gösterir­ken, özellikle ticari faaliyet­lerde yaşanan durgunluk otomotivi de etkiliyor. Hat­ta bu tablo ulaşım ve enerji kullanımına yansımaya baş­ladı. Türkiye İstatistik Kuru­mu’nun (TÜİK) açıkladığı Ta­şıt-Kilometre İstatistikleri ile Hizmet ve Ticaret Sektörü Nihai Enerji Tüketim İstatis­tikleri birlikte değerlendiril­diğinde, özellikle ticari araç kullanımında ve motorin tü­ketiminde dikkat çekici bir değişim görülüyor. 2024 yı­lında bazı ticari araç grup­larında araç başına yıllık or­talama mesafe azaldı. Hatta uzmanlar bu ay açıklanacak yeni veride bu makasın da­ha fazla artacağını da öngö­rüyor. 2025’te de özellikle ti­cari araçlarda oldukça fazla kullanılan motorinin hizmet ve ticaret sektöründe tüketi­minin de gerilediği görüldü. İki farklı döneme ait veriler, ekonomideki faaliyet koşul­larının işletmelerin araç kul­lanım kararlarına ve enerji tercihlerine nasıl yansıyabi­leceğine ilişkin önemli veri­leri yansıttı. Kamyonların bir yılda yaptığı orta­lama mesafenin yüzde 7,7 azal­ması, otobüs ve minibüslerde de benzer yönde değişim görülmesi, özellik­le taşımacılık faaliyetleri açı­sından dikkat çekti. Diğer ta­rafta hizmet ve ticaret sektö­ründe motorin tüketiminin yüzde 8,1 düşmesi, işletme­lerin enerji kullanımındaki değişimi ve maliyet düşür­me planlarını TÜİK verilerine yansıttı.

Öte yandan toplam ta­şıt-kilometrenin yüzde 10 artması ve hizmet-ticaret sektörünün toplam enerji tüketiminin yüzde 6,7 yük­selmesi, ekonomideki hare­ketliliğin bireysel tarafta sür­düğünü ortaya koydu fakat ticari tarafta ağırlıkla kulla­nılan motorin seçeneği ticari taraftaki gerçeği gözler önü­ne seriyor.

Kamyonun yıllık kilometresi yüzde 7,7 azaldı

TÜİK’in 2024 yılına ilişkin Taşıt-Kilometre İstatistikle­ri verilerine göre, Türkiye’de trafiğe kayıtlı motorlu ka­ra taşıtları 2024 yılında top­lam 382 milyar 870 milyon kilometre yol yaptı. Toplam mesafenin yüzde 57’si oto­mobiller, yüzde 19,2’si kam­yonetler, yüzde 8,7’si moto­sikletler, yüzde 5,7’si çekici­ler, yüzde 3,8’i kamyonlar, yüzde 3,3’ü minibüsler, yüz­de 1,9’u otobüsler tarafından gerçekleştirildi. Toplam taşıt sayısının bir önceki yıla gö­re yüzde 9,3 arttığı dönem­de, toplam taşıt-kilometre de yüzde 10 yükseldi. Ancak araç gruplarının yıllık orta­lama yaptığı mesafelere ba­kıldığında, ticari taşımacılık açısından tablo farklı. 2023 yılında ortalama 23 bin 704 kilometre yol yapan kam­yonlar, 2024’te 21 bin 887 kilometrede kaldı. Böyle­ce kamyon başına yıllık or­talama mesafe yüzde 7,7 ge­riledi. Yolcu taşımacılığının önemli unsurlarından oto­büslerde de ortalama me­safe 35 bin 808 kilomet­reden 35 bin 150 ki­lometreye düştü. Buradaki azal­ma yüzde 1,8 oldu.

Yıllık ortalama mesafeler geriledi

Minibüslerde yıllık ortalama kilometre 25 bin 268’den 24 bin 917’ye gerileyerek yüzde 1,4 azaldı. Kamyonetlerde ise farklı bir gö­rünüm yaşandı. 2023 yılında 15 bin 928 kilo­metre olan yıllık ortalama mesafe, 2024’te 15 bin 965 kilometreye yükseldi. Böylece kam­yonetlerde yüzde 0,2’lik sınırlı artış kayde­dildi. Özellikle yük ve yolcu taşımacılığında bazı araç gruplarının kullanım yoğunluğu azaldı. Kamyonlardaki gerileme dikkat çekti

Elektrik ve doğal gazın ağırlığı arttı

Motorin ve petrol ürünlerindeki düşüşe karşılık hizmet ve ticaret sektörünün elektrik tüketimi TÜİK verilerine göre arttı. 2024 yılında 243 bin 548,91 TJ olan elektrik tüketimi, 2025’te yüzde 6,3 artarak 259 bin 4,27 TJ’ye ulaştı. Doğal gaz tüketimi de aynı dönemde 167 bin 904,60 TJ’den 183 bin 571,66 TJ’ye çıkarak yüzde 9,3 yükseldi. Elektrik ve doğal gazın toplam enerji tüketimindeki payı yüzde 91’i geçti. Elektrik tek başına toplam tüketimin yüzde 53,4’ünü oluşturdu. Otomotiv tarafında bu değişim, ticari filoların yanı sıra satış, servis, bakım ve onarım işletmelerinin enerji ihtiyaçlarının da değiştiğini ortaya koydu. Elektrikli araçların yaygınlaşmasıyla birlikte otomotiv bayileri, servis noktaları ve şarj altyapısının bulunduğu tesislerde elektrik tüketimi artış kaydetti.

Motorlu taşıt ticaretinde elektriğin rolü büyüdü

TÜİK verilerinde enerji tüketimi en yüksek alt sektör, toptan ve perakende ticaret ile motorlu kara taşıtlarının ve motosikletlerin onarımı oldu. Bu sektörün 2025 yılındaki toplam enerji tüketimi 128 bin 437,72 TJ olarak gerçekleşti. Böylece hizmet ve ticaret sektörünün toplam enerji tüketiminin yüzde 26,5’i bu alanda kullanıldı. Toptan ve perakende ticaretin enerji tüketiminde elektrik açık ara öne çıktı. Sektörün kullandığı enerjinin 90 bin 304,94 TJ’lik bölümü elektrikten sağlandığı görüldü. Elektriğin toplam tüketim içindeki payı yüzde 70,3’e kadar çıktı. Doğal gazın payı ise yüzde 18,2 seviyesinde.

Ticarette motorin tüketimi yüzde 8,1’e indi

TÜİK’in 2025 yılı Hizmet ve Ticaret Sektörü Nihai Enerji Tüketim İstatistikleri, işletmelerin enerji kullanımında motorin ve petrol ürünlerinin ağırlığının azaldığını ortaya koydu. Hizmet ve ticaret sektörünün toplam nihai enerji tüketimi, 2024 yılında 454 bin 690,83 terajul (TJ) seviyesindeyken 2025’te yüzde 6,7 artarak 485 bin 412,84 TJ’ye ulaştı. Ancak toplam enerji tüketimi artarken petrol kullanımı geriledi. 2024 yılında 23 bin 230,41 TJ olan petrol ürünleri tüketimi, 2025’te 21 bin 794,30 TJ seviyesine indi. Gerilemenin en dikkat çekici bölümünü ise motorin oluşturdu. Hizmet ve ticaret sektöründe motorin tüketimi 19 bin 275,30 TJ’den 17 bin 700,41 TJ’ye düştü. Bir yıllık daralma yüzde 8,1 seviyesinde kaydedildi. Kamyonların araç başına yıllık ortalama mesafesindeki yüzde 7,7’lik düşüşle hizmet ve ticaret sektörünün motorin tüketimindeki yüzde 8,1’lik gerileme ekonomide yaşanan darboğazı da ortaya koydu. Bir tarafta yük taşımacılığında önemli yere sahip kamyonların daha az kilometre yapması, diğer tarafta işletmelerin motorin kullanımını azaltması, ticari faaliyetlerdeki maliyet ve kullanım eğilimlerinin gittikçe azaldığını gösterdi.