Alpkan Koç
ABD ile Çin arasındaki teknoloji rekabetinde geçen ay gündeme gelen dev anlaşmanın geleceği belirsizleşti. ABD’li teknoloji şirketi Oracle’ın, Çinli Tencent’e Güneydoğu Asya’daki veri merkezlerinden gelişmiş yapay zekâ çiplerine erişim sağlayacak sözleşmeyi iptal ettiği öne sürüldü. Kararın arkasında Trump yönetiminin baskısının bulunduğu belirtiliyor.
Beş yıllık anlaşma 100 bin çipi kapsıyordu
Ekim başında gündeme gelen anlaşma, Tencent’in Oracle tarafından işletilen veri merkezlerinde yaklaşık 100 bin gelişmiş yapay zekâ çipine erişmesini öngörüyordu. Beş yıl sürmesi planlanan sözleşmenin tahmini büyüklüğü 7 milyar dolardı. Bu tutar, Tencent’in yurt dışında gerçekleştirmeyi planladığı en büyük işlem gücü kiralama anlaşmalarından birini temsil ediyordu.
Anlaşmanın en dikkat çekici özelliği, çiplerin Çin’e gönderilmeden kullanılabilmesiydi. Tencent, doğrudan ithal edemediği gelişmiş işlemcilere Güneydoğu Asya’daki veri merkezlerinden uzaktan erişerek yapay zekâ modellerini eğitmeyi planlıyordu. Böylece şirket, ABD’nin çip ihracatına yönelik sınırlamalarına rağmen ihtiyaç duyduğu yüksek işlem kapasitesine ulaşabilecekti.
Washington ve Pekin’den aynı anda baskı
İptal iddiasına ilişkin bilgilere göre ABD’li yetkililer, Oracle yönetimiyle temasa geçerek Tencent ile yapılan anlaşmadan duydukları rahatsızlığı iletti. Washington yönetiminin özellikle Çinli teknoloji şirketlerinin gelişmiş Amerikan işlemcilerine üçüncü ülkelerdeki veri merkezleri üzerinden erişmesinden endişe ettiği belirtiliyor.
Oracle üzerindeki baskının yanı sıra Tencent’in de Çinli yetkililerin incelemesiyle karşı karşıya kaldığı bildirildi. Şirketin merkezinin bulunduğu Guangdong eyaletindeki üst düzey yetkililerin Tencent’ten yabancı işlemcilere bağımlılığını azaltmasını ve yerli çip üreticilerini desteklemesini istediği öne sürüldü. Böylece iki ülkenin teknoloji alanındaki farklı öncelikleri, aynı ticari anlaşmanın geleceği üzerinde belirleyici hale geldi.
Çinli teknoloji devleri için yeni risk
Anlaşmanın iptal edildiğine ilişkin haberler, ABD ile Çin arasındaki çip rekabetinin yalnızca fiziksel ürün ihracatıyla sınırlı kalmayabileceğini gösteriyor. Gelişmiş işlemcilerin başka ülkelerdeki veri merkezlerinde bulunması ve Çinli şirketlere bu altyapı üzerinden hizmet verilmesi de Washington’ın teknoloji politikasının hedefi haline gelebilir.
Bu durum özellikle yapay zekâ yatırımlarını hızlandıran Çinli şirketler açısından önem taşıyor. Tencent’in yanı sıra Alibaba ve ByteDance gibi büyük teknoloji grupları da gelişmiş yapay zekâ modellerinin eğitimi için yurt dışındaki veri merkezi kapasitesinden yararlanıyor. Oracle ile Tencent arasındaki sözleşmenin geleceği, bu hizmetlerin hangi koşullarda sürdürülebileceğine ilişkin belirsizliği artırıyor.
Ancak Oracle, Tencent ve Beyaz Saray’dan anlaşmanın iptalini doğrulayan resmî bir açıklama henüz gelmedi. Bu nedenle sözleşmenin mali sonuçları ve tarafların yeni bir anlaşmaya yönelip yönelmeyeceği belirsizliğini koruyor. Önümüzdeki dönemde özellikle ABD’nin yurt dışından sunulan gelişmiş işlem gücü hizmetlerine yönelik atacağı adımlar, küresel yapay zekâ yatırımları açısından belirleyici olabilir.
