Alpkan Koç
İsviçre merkezli ilaç üreticisi Novartis, geliştirmekte olduğu deneysel bir ilacın ileri aşama klinik araştırmasında hedeflenen başarıya ulaşılamamasının ardından 1,9 milyar dolarlık değer düşüklüğü kaydetti. Şirketin 27 Ekim 2026’da açıkladığı finansal sonuçlara göre üçüncü çeyrekte net kâr, geçen yılın aynı dönemindeki 3,93 milyar dolardan 1,20 milyar dolara geriledi. Yaklaşık yüzde 70’lik düşüşte, del-desiran adlı ilaç adayına ilişkin değer kaybı belirleyici oldu.
Buna karşılık Novartis’in satışları ve tek seferlik kalemlerden arındırılmış faaliyet kârı artmaya devam etti. Üçüncü çeyrek gelirleri yüzde 4 yükselerek 14,52 milyar dolara ulaşırken düzeltilmiş faaliyet kârı yüzde 11 artışla 6,04 milyar dolara çıktı. Şirket, devam eden ilaç satışlarının desteğiyle 2026 yılına ilişkin düzeltilmiş faaliyet kârı beklentisini de yukarı yönlü değiştirdi.
Klinik araştırmada beklenen sonuç alınamadı
Novartis’in bilançosundaki büyük değer kaybının merkezinde, miyotonik distrofi tip 1 adı verilen kalıtsal kas hastalığı için geliştirilen del-desiran bulunuyor. İlacın etkinliğini değerlendirmek amacıyla yürütülen üçüncü faz HARBOR araştırması, eylül ayında açıklanan sonuçlarda birincil hedefini karşılayamadı. Bunun üzerine şirket, geliştirilmekte olan ilacın gelecekte sağlayabileceği ekonomik değeri yeniden değerlendirdi.
Novartis, del-desiranı 2026’nın ilk çeyreğinde tamamladığı Avidity Biosciences satın almasıyla bünyesine katmıştı. Yaklaşık 12 milyar dolarlık satın alma, şirketin genetik temelli kas hastalıklarına yönelik tedavi geliştirme stratejisinin önemli parçalarından birini oluşturuyordu. Ancak ileri aşamadaki klinik çalışmadan beklenen sonucun alınamaması, satın alınan ilaç adayının finansal değerinin aşağı çekilmesine yol açtı.
İlacın değeri 5,5 milyar dolara düşürüldü
Novartis, del-desiran için kaydettiği 1,9 milyar dolarlık değer düşüklüğünün ardından ilacın bilançodaki değerini 5,5 milyar dolara indirdi. Söz konusu tutar, şirketin araştırma için aynı dönemde doğrudan 1,9 milyar dolar nakit harcadığı anlamına gelmiyor. Değer düşüklüğü, ilacın gelecekte yaratması beklenen ekonomik faydanın yeniden değerlendirilmesi nedeniyle finansal tablolara yansıtıldı.
Bu ayrım, ilaç şirketlerinin bilançolarını değerlendirirken büyük önem taşıyor. Yeni bir tedavinin geliştirilmesi yıllarca sürebilir ve araştırma ilerledikçe önemli yatırımlar gerektirebilir. Klinik denemelerde yeterli sonuç alınamaması halinde ise daha önce edinilmiş araştırma varlıklarının değeri düşürülebiliyor. Böyle bir gelişme, şirketin gelirleri artmaya devam etse bile açıklanan net kârını sert biçimde azaltabiliyor.
İlaç tamamen rafa kaldırılmadı
HARBOR araştırmasının birincil hedefini karşılayamamasına rağmen Novartis, del-desiranın geliştirilmesine ilişkin bütün seçenekleri kapatmadı. Şirket, araştırmanın ikincil hedeflerinde ve diğer değerlendirmelerinde biyolojik etkinliğe işaret eden sonuçlar bulunduğunu belirtti. Bu verilerin tamamı incelendikten sonra ilacın geleceğine ilişkin sağlık otoriteleriyle görüşmeler yapılması planlanıyor.
Ancak söz konusu bulgular, tedavinin etkinliğinin kanıtlandığı veya ruhsat alabileceği anlamına gelmiyor. İleri aşama araştırmada birincil hedefin karşılanamaması, ilacın geliştirme sürecinde önemli bir belirsizlik oluşturuyor. Novartis’in sonraki adımları, elde edilen klinik verilerin ayrıntılı değerlendirmesine ve düzenleyici kurumlarla yürütülecek görüşmelere bağlı olacak.
Net kâr düştü, ilaç satışları arttı
Novartis’in finansal sonuçlarında, deneysel ilaçtan kaynaklanan değer kaybına karşılık mevcut ürünlerin satış performansı dikkat çekti. Meme kanseri tedavisinde kullanılan Kisqali’nin üçüncü çeyrek satışları yüzde 37 artarak 1,8 milyar dolara yükseldi. Multipl skleroz tedavisi Kesimpta’nın satışları da yüzde 21 büyüyerek 1,5 milyar dolara ulaştı.
Şirketin Scemblix adlı ilacı yüzde 66 büyümeyle 593 milyon dolar, kolesterol düşürücü Leqvio ise yüzde 64 artışla 506 milyon dolar satış gerçekleştirdi. Cosentyx’in satışları da yüzde 9 yükselerek 1,9 milyar dolara çıktı. Bu ürünlerdeki güçlü performans, bazı eski ilaçların patent korumasının sona ermesiyle ortaya çıkan jenerik rekabetinin olumsuz etkisini sınırladı.
Özellikle kalp yetmezliği tedavisinde kullanılan Entresto’nun satışları, jenerik ilaç rekabeti nedeniyle yüzde 38 düşerek 1,2 milyar dolara geriledi. Novartis, yeni ilaçlarının büyümesiyle eski ürünlerden kaynaklanan gelir kaybını karşılamaya çalışıyor. Üçüncü çeyrekte toplam satışların artması, bu stratejinin finansal sonuçlara katkı sağladığını gösterdi.
Düzeltilmiş faaliyet kârı yüzde 11 yükseldi
Şirketin açıklanan faaliyet kârı, araştırma varlığındaki değer kaybının etkisiyle yüzde 59 azalarak 1,84 milyar dolara indi. Buna karşılık tek seferlik ve olağan faaliyet performansını doğrudan yansıtmayan bazı kalemlerden arındırılmış faaliyet kârı yüzde 11 artarak 6,04 milyar dolara ulaştı. Düzeltilmiş faaliyet kâr marjı da yüzde 39,3’ten yüzde 41,6’ya yükseldi.
Bu iki sonuç arasındaki fark, ilaç sektöründe araştırma ve geliştirme faaliyetlerinin bilançolar üzerindeki etkisini ortaya koyuyor. Novartis’in mevcut ilaç portföyü daha yüksek faaliyet getirisi üretirken geliştirilmekte olan bir ilaç adayının değer kaybı, finansal raporlarda net kârı önemli ölçüde aşağı çekti. Dolayısıyla üçüncü çeyrekteki kâr düşüşü, şirketin bütün ilaç satışlarının veya temel faaliyetlerinin aynı oranda zayıfladığı anlamına gelmiyor.
Yıllık kâr beklentisi yükseltildi
Novartis, 1,9 milyar dolarlık değer düşüklüğüne rağmen 2026 yılı için düzeltilmiş faaliyet kârı beklentisini artırdı. Şirket daha önce sabit döviz kurlarıyla düşük tek haneli oranda gerileme öngörürken yeni tahmininde faaliyet kârının geçen yılki seviyesini korumasını veya düşük tek haneli oranda büyümesini bekliyor. Satışların yıl genelinde düşük tek haneli oranda artacağına ilişkin tahmin ise değiştirilmedi.
Dokuz aylık dönemde toplam satışlar 42,04 milyar dolara ulaşırken net kâr 7,61 milyar dolar oldu. Şirketin faaliyetlerinden elde edilen nakit akışı ve mevcut ilaçlarının satış performansı, yeni araştırma programlarına kaynak ayrılmasını destekliyor. Ancak del-desiran örneği, büyük satın almalarla elde edilen ilaç adaylarının klinik sonuçlarına bağlı olarak milyarlarca dolarlık değer kaybına uğrayabildiğini gösteriyor.
Novartis’in önümüzdeki dönemde karşı karşıya olduğu temel sorun, bir yandan jenerik rekabeti nedeniyle gelir kaybeden ilaçların yerini yeni tedavilerle doldurmak, diğer yandan yüksek maliyetli araştırmaların başarısızlık riskini yönetmek olacak. Şirketin 2026 bilançosunda görülen büyük kâr kaybı, ilaç geliştirme faaliyetlerinde bilimsel sonuçların finansal performansı ne kadar güçlü etkileyebildiğini ortaya koydu.
