Alpkan Koç
ABD ile Çin arasında teknoloji savaşı derinleşirken, bu kez gündeme yapay zekâ çipleri üzerinden yürütülen büyük bir kaçakçılık iddiası geldi.
ABD Adalet Bakanlığı (DOJ), Nvidia üretimi yüksek performanslı çiplerin Çin’e yasa dışı yollarla gönderilmesini planladıkları gerekçesiyle üç kişiye suçlama yöneltti. Olay, küresel yarı iletken ticaretinde yeni bir gerilim başlığı oluşturdu.
Milyarlarca dolarlık gizli plan
Savcılığa göre sanıklar, milyarlarca dolarlık teknolojiyi Çin’e ulaştırmak için karmaşık bir sistem kurdu. Plan kapsamında sahte belgeler hazırlandı, denetimlerden kaçmak için ise gerçek ürünlerin yerine “dummy” yani sahte sunucular kullanıldı. Böylece ABD’nin ihracat kontrolleri aşılmaya çalışıldı.
Kaçırılmak istenen ürünler arasında Nvidia’nın yapay zekâ alanında kritik öneme sahip gelişmiş yarı iletkenleri yer alıyor. Bu çipler, ABD tarafından ulusal güvenlik gerekçesiyle Çin’e satışta sıkı denetime tabi tutuluyor.
Şüpheliler ve şirket bağlantısı
Yetkililer, ABD vatandaşı Yih-Shyan “Wally” Liaw ile Tayvanlı Ting-Wei “Willy” Sun’ın gözaltına alındığını, Ruei-Tsang “Steven” Chang’ın ise firari olduğunu açıkladı. Liaw’ın, Kaliforniya merkezli Super Micro Computer şirketinin kurucu ortaklarından biri olması dikkat çekti.
Şirket, soruşturmayla tam iş birliği yaptığını belirtirken, adı geçen kişilerin görevden uzaklaştırıldığını ve sözleşmelerinin sonlandırıldığını duyurdu. Ancak firma, davada sanık olarak yer almıyor.
Sahte sunucularla denetim oyunu
İddialara göre planın en dikkat çekici kısmı, denetimleri yanıltmak için kullanılan yöntem oldu. Gerçek sunucular Çin’e gönderilirken, denetimlerde gösterilmek üzere binlerce sahte sunucu üretildi. Hatta etiketlerin saç kurutma makinesiyle sökülüp yeniden yapıştırıldığı bile tespit edildi.
Küresel teknoloji savaşında yeni cephe
ABD uzun süredir Çin’in gelişmiş çip teknolojisine erişimini sınırlamaya çalışıyor. Nvidia da bu süreçte sıkı ihracat kurallarına tabi şirketlerin başında geliyor.
Uzmanlara göre bu dava, yalnızca bireysel bir suçlama değil; aynı zamanda ABD-Çin teknoloji rekabetinin ne kadar sertleştiğinin de bir göstergesi. Önümüzdeki süreçte benzer soruşturmaların artması bekleniyor.
